Programma 3: Beheer, verkeer en milieu

Het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan de aanleg, de verbetering en de instandhouding van de boven- en ondergrondse infrastructuur, de leefbaarheid van de woonomgeving en de natuur­ontwikkeling.

Gewenst maatschappelijk effect
Binnen de financiële kaders het handhaven van het afgesproken onderhoudsniveau van de openbare ruimte.

De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan de beleving van de kwaliteit van de dorpen en het landschap. Cittaslow ondersteunt bewustwording van de inrichting van die ruimte, waarbij rekening wordt gehouden met de directe omgeving. Een historische omgeving vraagt om een ander bestratingsmateriaal en om andere inrichtingselementen dan een nieuwbouwwijk. In het open veenweidegebied wordt rekening gehouden met zichtlijnen en het voorkomen van lichtvervuiling door bijvoorbeeld groene ledverlichting toe te passen. Aandacht voor duurzaamheid door bijvoorbeeld het gebruik van milieuvriendelijke materialen, hergebruik van bestratingsmateriaal en relinen van riolering is bij de inrichting van de openbare ruimte een belangrijk aspect. Ook wordt er bij vervanging van voertuigen voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte zoveel mogelijk ingezet op elektrische voertuigen.

Wegen en civiele kunstwerken
Concrete acties voor 2027

• Beheer conform de vastgestelde beheerplannen
• Klimaatadaptief en toegankelijk inrichten van wegen bij nieuwbouw en reconstructies
• In samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland aanpakken van wegen op keringen
• Intensiveren van integrale aanpak van wegen en nutsvoorzieningen

Instrumenten

• Wegenbeheerplan
• Gladheidsbestrijdingsplan
• Wegenlegger
• Beleids- en beheerplan wegmeubilair 2024-2028 (inclusief bebording en markering)
• Beheerplan civiele kunstwerken 2024-2028
• Beheerplan oeverbescherming (beschoeiingen, damwanden en kade) 2023-2032 (inclusief beheernotitie stuwen)
• Samenwerkingsovereenkomst wegen op keringen

Openbare verlichting
Concrete acties voor 2027

• Vervangen van afgeschreven armaturen en verbeteren van de lichttechnische kwaliteit
• Vervangen van conventionele gasontladings- en fluorescentie lampen naar LED lampen
• Gebruik maken van dimmers, Telemanagement units en (groene) ledverlichting
• Verlichten van achterpaden (sociale veiligheid)

Instrumenten

• Keuzenotitie openbare verlichting

Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026

Lasten
Wegen, kunstwerken en openbare verlichting (€ -2.342.768)
De afname is met name ontstaan vanwege het in 2026 begroot opgenomen budget voor het centrum Den Hoorn (€ -1.590.000). Doorgeschoven budgetten van 2025 naar 2026, met name voor de 0-beurt wegmeubilair (€ -250.000), bruggen (€ -70.000) en groot onderhoud van de wegen (€ -110.000). Het restant zit in een verschuiving van werkgeverslasten binnen programma van waterwegen naar groen (€ -159.900).

Baten
Wegen, kunstwerken en openbare verlichting (€ 223.900)
De toename aan inkomsten is vanwege hogere inkomsten voor herstel van bestrating na graafwerkzaamheden, doordat er steeds meer kabel- en leidingwerkzaamheden zijn.

Groen
Concrete acties voor 2027

• Ondersteunen van bewonersinitiatieven voor vergroening van de wijken en zelfbeheer
• Klimaatadaptieve inrichting realiseren met meer groen
• Uitvoeren van ecologisch plus groenbeheer met eigen groendienst
• Uitbreiden van ecologisch bermbeheer
• Verkennen groennorm
• Vaststellen hoofdgroenstructuur
• Actualiseren kapbeleid
• Verkennen inzaaien en vergroenen boomspiegels

Instrumenten

• Groenbeleid 2026-2036

Begraafplaatsen
Concrete acties voor 2027

• In stand houden van het huidige kwaliteitsniveau van de begraafplaatsen
• Ruimen op begraafplaats Maasland
• Verkennen mogelijkheden uitbreiding asbestemmingen
• Meer ecologisch beheer toepassen op de begraafplaatsen

Instrumenten

• Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen
• Beleidsnotitie gemeentelijke begraafplaatsen

Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026

Lasten
Openbaar groen (€ 194.828)
Betreft enerzijds een afname voor groenonderhoud (€ -84.850). Terwijl anderzijds een toename vanwege de verschuiving aan werkgeverslasten (€ 105.022) en binnen programma vanaf doorgaande waterwegen naar groen (€ 159.900) en in mindere mate in kapitaallasten zorgen voor een wijziging in budget.

Speelplaatsen
Concrete acties voor 2027

• Vernieuwing en uitbreiding van speelplaatsen conform speelbeleid 2026

Instrumenten

• Speelbeleid 2025

Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026: Vanwege < € 25.000 geen verdere toelichting benodigd.

Het hoofddoel van het verkeersbeleid blijft het terugdringen van de overlast van het gemotoriseerde verkeer in de dorpen. Dit doen we via drie routes:

• het actief ontmoedigen van het gebruik van de wegen in Midden-Delfland voor doorgaand verkeer.
• het verbeteren van de alternatieve vervoersmogelijkheden, zoals openbaar vervoer, fiets en wandelen.
• stimuleren van verduurzaming van het gemotoriseerd verkeer door het aanleggen en faciliteren van oplaadpunten voor elektrische voertuigen.

Verder blijft het verkeersbeleid van de gemeente erop gericht om:

• de veiligheid voor alle verkeersdeelnemers te verbeteren, met een extra prioriteit voor schoolroutes.
• de recreatiemogelijkheden in Midden-Delfland te vergroten door het verbeteren van fiets- en wandelverbindingen.

Gewenst maatschappelijk effect
Het verbeteren van de verkeersveiligheid en het optimaliseren van de verkeersafwikkeling.

Het stimuleren van alternatieve vervoersmethoden vloeit voort uit de uitgangspunten van Cittaslow. Binnen de dorpen wordt rekening gehouden met veilige routes voor fietsers en voetgangers. Fietsroutes zijn beschikbaar voor recreatie en woon-werkverkeer. Binnen de MRDH is een actieve inzet om voor fietsverkeer doorfietsroutes te creëren.

Concrete acties voor 2027

• In stand houden van het huidige niveau van het openbaar vervoer in Midden-Delfland
• Belangen van Midden-Delfland behartigen bij infrastructurele projecten van Rijk, provincie en regio
• Terugdringen van overlast gevend verkeer in de dorpen
• . Vergroten van de verkeersveiligheid bij herinrichting van wegen en reconstructieprojecten
• Verbeteren en waar mogelijk verbreden van fietsvoorzieningen

Instrumenten

• Nota parkeernormen Midden-Delfland
• Beleid laadinfrastructuur 2022
• Routestructuurplan (Recreatieschap Midden-Delfland)
• Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid (MRDH)
• Concessie Publieke Laadinfrastructuur Zuidwest Nederland 2026-2036

Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026: Vanwege < € 25.000 geen verdere toelichting benodigd.

Het versterken en behouden van een duurzame, veilige, gezonde en aangename leefomgeving voor inwoners en bezoekers gebaseerd op de uitvoering van de Wet milieubeheer, de waarden van Cittaslow en de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (Global Goals).

Het realiseren en in stand houden van een veilige, gezonde fysieke leefomgeving met een goede omgevingskwaliteit en bijdragen aan een duurzaam Midden-Delfland, door duurzame ontwikkeling. Een duurzame ontwikkeling van de fysieke leefomgeving is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van huidige generaties zonder daarmee de mogelijkheden voor de toekomstige generaties in gevaar te brengen ook in hun behoeften te voorzien (VN-commissie Brundtland, 1987). Daarom werken we actief aan oplossingen voor grote uitdagingen zoals klimaatverandering en verlies aan biodiversiteit.

• Bodem: Met het vaststellen van de bodemfunctiekaart is gekozen voor het principe dat de bodem in Midden-Delfland niet vuiler mag worden.
• Geluid: Voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor omgevingslawaai en geluid belaste bedrijven.
• Omgevingsveiligheid: Binnen de mogelijkheden, situaties voorkomen die kunnen leiden tot een verhoogd veiligheidsrisico. Risicovolle bedrijven en activiteiten weren uit woonomgeving en waar nodig verplaatsten. Voorbereid blijven op risico’s. Structurele borging van omgevingsveiligheid in beleid ruimtelijke ordening en milieu.
• Klimaatadaptatie: De doelstelling is een klimaatbestendige en water robuuste inrichting van de leefomgeving in 2050 met merkbare tussenstappen die bijdragen aan het dagelijks leven van inwoners. Daarvoor zijn maatregelen nodig om nadelige gevolgen van wateroverlast, droogte (met kans op versnelde bodemdaling), overstromingen en hittestress tegen te gaan. Hiertoe is in 2025 het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie door het college vastgesteld. Dit programma vormt het kader voor een meerjarige, gebiedsgerichte aanpak waarin klimaatadaptatie structurele wordt meegenomen in ruimtelijke ontwikkelingen en de inrichting van de openbare ruimte.
• Energietransitie: In 2025 is gestart met het opstellen van het Warmteprogramma. Dit programma vervangt de Transitievisie Warmte uit 2021 en geeft invulling aan de verplichtingen uit de Omgevingswet. In de Transitievisie warmte (2021) is als doel gesteld om in 2050 een Co2-neutrale gemeente te zijn. Wij werken toe naar de gefaseerde uitvoering van de warmtetransitie, zodat vanaf 2030 waar mogelijk de overstap naar duurzame warmtealternatieven kan plaatsvinden. Hiermee draagt Midden-Delfland bij aan de nationale klimaatdoelstellingen en de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Met het meerjarig uitvoeringsprogramma verduurzaming koopwoningen Midden-Delfland 2023 -2026 draagt de gemeente direct bij aan haar doelstelling om inwoners te helpen met energiebesparing, energiearmoede te bestrijden en energie- en CO2-neutraal te zijn in 2050. Het nieuwe warmteprogramma leidt tot een gebiedsgerichte en concrete aanpak van de warmtetransitie. Daarnaast onderstreept het warmteprogramma de inzet op woningisolatie als essentiële stap naar een aardgasvrije gebouwde omgeving. De deadline voor gemeenten om het warmteprogramma vast te stellen is 31 december 2027 en het programma wordt elke vijf jaar geactualiseerd.
• Water en bodem: Voorkomen van emissies van bestrijdingsmiddelen en meststoffen vanuit de glastuinbouw naar het oppervlaktewater, met blijvende aandacht voor waterkwaliteit en peilbeheer. Kwaliteiten van bodem, ondergrond en grondwater beter meewegen en richtinggevend laten zijn bij het oplossen van maatschappelijke opgaven en keuzes in de ruimtelijke ordening, in samenwerking met relevante partijen.

Duurzaamheid is één van de basisprincipes van Cittaslow. Hierbij gaat het om de regelgeving op deze terreinen en zorgen voor bewustwording, zodat inwoners en bedrijven meer maatregelen treffen dan wettelijk voorgeschreven. Hierdoor zijn inwoners en bezoekers zich er meer bewust van dat zij zich bevinden in een groen landschap van hoge kwaliteit.

Maatregelen om minder energie te gebruiken en meer duurzame energiebronnen te gebruiken sluiten nauw aan bij Cittaslow. Bijvoorbeeld de onderdelen die betrekking hebben op klimaatadaptatie en klimaatmitigatie.

Afvalbeleid is een ander onderdeel dat binnen dit beleidsveld en Cittaslow belangrijk is. Cittaslow roept op tot voorkomen van verspilling, preventie op het ontstaan van afval en bij het ontstaan van afval dit zoveel mogelijk gescheiden te verwerken.

We vertalen onze duurzaamheidsambities én wettelijke verplichtingen naar praktische doelen in operationele plannen en toetsingskaarten, zodat we gericht kunnen werken aan een gezonde en veilige leefomgeving. Per beleidsveld zijn operationele doelen vastgesteld en kosten inzichtelijk gemaakt. De bestaande plannen en kaarten hebben betrekking op de volgende milieu gerelateerde thema’s:

• Riolering
• Afval en circulaire economie
• Handhaving, toezicht en vergunningverlening
• Bodem
• Geluid (Geluidsactieplan/Geluidskaart) en stiltebeleid
• Luchtkwaliteit
• Externe Veiligheid
• Klimaat, energie en warmte
• Water
• Groen en natuur

Concrete acties voor 2027

Handhaving en vergunningverlening
De milieubelastende activiteiten worden door Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) getoetst aan en gecontroleerd op de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. De ODH doet dit vooral op basis van een jaarlijks door het college vast te stellen uitvoeringsplan.

Bodem
Per 2024 is met de inwerkingtreding van de Omgevingswet een deel van de bodemtaken van de provincie overgedragen aan gemeenten. De ODH voert deze taken namens de gemeente uit.

Geluid
Ondersteunen van het provinciale beleid voor stiltegebieden en hier rekening mee houden in de vergunningverlening. Uitvoeren van Actieplan Geluid 2024-2029 en Saneringsprogramma Geluid.

Luchtkwaliteit
Onder de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit jaarlijks gemonitord in aandachtsgebieden van stikstofoxide en fijnstof. Omdat de gemeente Midden-Delfland in een aandachtsgebied ligt, monitoren wij jaarlijks de luchtkwaliteit langs relevante gemeentelijke wegen. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect luchtkwaliteit mee. Wij ondersteunen regionale plannen die de luchtkwaliteit verbeteren. Daarnaast plegen wij inzet bij de Regionale aanpak luchtkwaliteit Haaglanden, een samenwerkingsverband van de Haaglanden gemeenten, GGD en Omgevingsdienst Haaglanden.

Externe Veiligheid/Omgevingsveiligheid
Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het begrip Externe Veiligheid vervangen door het begrip Omgevingsveiligheid.
Bij omgevingsveiligheid gaat het onder meer om risico's van het gebruik en transport van gevaarlijke stoffen, veiligheid van milieubelastende activiteiten en veiligheid van zich snel ontwikkelende technieken. Daarnaast zijn aandachtsgebieden en voorschriftgebieden geïntroduceerd om de omgevingsveiligheid te beheersen. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect Externe Veiligheid / Omgevingsveiligheid mee.

Klimaatadaptatie
Maatregelen om nadelige gevolgen van wateroverlast, droogte (met kans op versnelde bodemdaling), overstromingen en hittestress tegen te gaan, die voortkomen uit de Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2028 en de uitvoering van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie.

Energietransitie
Het Warmteprogramma (voorheen Transitievisie Warmte) geeft richting aan de toekomstbestendigheid van de gebouwde omgeving en beschrijft per gebied de meest kansrijke en betaalbare duurzame warmteoplossingen. Het Warmteprogramma wordt naar verwachting in 2027 vastgesteld. De bestaande inzet op energiebesparing en woningisolatie wordt voortgezet en er wordt verder gebouwd op de resultaten van het Meerjarig Uitvoeringsprogramma Verduurzaming Koopwoningen Midden-Delfland 2023-2026. De gemeente ondersteunt inwoners met informatie, advies, subsidies en waar mogelijk collectieve aanpakken om de verduurzaming van woningen te faciliteren.

Water
In het kader van het afsprakenkader Emissie loze Kas 2027 wordt samen met andere glastuinbouwgemeenten, waterschappen en de glastuinbouwsector gewerkt aan het voorkomen van emissies van bestrijdingsmiddelen en meststoffen vanuit de glastuinbouw naar het oppervlaktewater.

Onder leiding van het Hoogheemraadschap van Delfland wordt samen met ODH en andere gemeenten gewerkt aan de maatregelen ten behoeve van de (chemische en ecologische) doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water in 2027. Betreft tevens verbeteren biodiversiteit op kades en langs oevers.

Groen/natuur
Waar mogelijk ecologisch beheer van wegkanten en oevers vanuit het gemeentelijk beheer en in samenwerking met de Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a.. Tevens wordt fasegewijs op basis van inventarisaties ecologisch beleid voor Midden-Delfland vorm gegeven aan de hand van zgn. soortenmanagementplannen (zie ook: programma 7, beleidsveld ruimtelijke ordening).

Instrumenten

• Wet Milieubeheer
• Omgevingswet
• Regionaal bodembeleid Zuid-Holland (tot gedeeltelijke taakoverheveling naar gemeente)
• Omgevingsvisie Provincie Zuid-Holland
• Stiltebeleid Provincie Zuid-Holland
• Actieplan Geluid 2024-2029
• Saneringsprogramma Geluid
• Bodemkwaliteitskaart bedrijfsterrein Harnaschpolder
• Bodemfunctiekaart gemeente Midden-Delfland
• Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2028
• Regionale Energiestrategie MRDH (RES)
• Transitievisie Warmte
• Omgevingsvisie 1.0
• Omgevingsplan (Regelgeving bruidsschat Omgevingswet)
• Geurverordening Midden-Delfland 2009/geurhinderbeleid
• LOP Midden-Delfland®2025
• Toekomstvisie 2050

Met de deelname aan Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van afvalinzameling.

Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer.

De gemeente neemt deel aan de Coöperatie coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland U.A. Primaire doelstelling van deelname aan de coöperatieve vereniging is het creëren van een efficiënte en beleidsarme organisatie voor het beheer van recreatieve groengebieden.

Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026

Lasten
Afvalinzameling en verwerking (€ 231.621)
De nieuwe dienstverleningsovereenkomst met Avalex leidt tot een totale kostenstijging van € 390.393. Door het goede scheidingsgedrag van de inwoners zijn de effecten van afvalscheiding al in 2026 zichtbaar, waardoor de kostenstijging lager uitvalt dan deze anders zou zijn geweest (nu € 284.681). Het restantbedrag € 105.712 heeft betrekking op het uitstel met één jaar van het invoeren van restafvaltarief.
Hiernaast is er budget voor bemensing implementatie RAT doorgeschoven naar 2026 (€ -50.000). Het restant zit voornamelijk in een verschuiving aan werkgeverslasten (€ -75.449).

Riolering (€ -259.109)
Deze afname heeft verschillende oorzaken: Vanuit 2025 is er een restantbudget voor klimaatadaptatie doorgeschoven (€ -212.300). Voor 2027 zijn er hogere kapitaallasten opgenomen (€ 27.708). Het restant betreft voornamelijk een hoger budget kolkenzuigen en onderhoud riolering vanwege een mutatie in 2026 (€ -60.000).

Milieubeheer (€ -328.462)
Deze afname heeft eveneens verschillende oorzaken: In 2025 zijn budgetten doorgeschoven naar 2026 voor o.a. het opstellen van Ecologisch beleid (€ -45.000), kwetsbare gebouwen REV (€ -10.000) en actualisering warmteprogramma (€ -25.000). Daarnaast is een mutatie voor SiSa klimaat en isolatie (€ -310.512) opgenomen en zijn er additionele taken voor de uitbestede werkzaamheden overige milieutaken geweest (€ -26.961). Het restant is voornamelijk een verschuiving van weggeverslasten (€ 175.697).

Baten
Afvalinzameling en verwerking (€ 336.999)
Een stijging van de inzamelingskosten is de voornaamste oorzaak van de benodigde stijging afvalstoffenheffing (€ 190.928). Aanvullend is een mutatie van de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing benodigd (€ 158.098).

Wijzigingen reserves 2027 ten opzichte van 2026

Baten € -2.478.917

Uit de algemene reserve werden in 2026 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan:
- Bochtverbredingen uitloop naar 2026 € 15.000
- Opstellen Ecologisch beleid doorschuiving 2026 € 45.000
- Actualisering warmteprogramma doorschuiven 2026 € 25.000
- Kwetsbare gebouwen doorschuiven 2026 € 10.000
- Klimaatadaptatie doorschuiven naar 2026 € 212.300
- 0 beurt straatmeubilair, borden en markering deels 2026 € 250.000
- Halfverharding grotendeels naar 2026 € 15.000
- Onderhoud asfalt en elementverharding deels 2026 € 50.000
- Vervanging dekplanken Bolle Kickert uitstel naar 2026 € 70.000
- Onderzoek planmatig beheer deels naar 2026 € 10.000
- Onkruidbestrijding op verharding € 35.000
- Budget groenonderhoud € 85.000
- Woonzorgvisie € 63.617
- Advieskosten buitengebied € 28.000

Uit de reserve investeringsprogramma werd in 2026 de volgende incidentele onttrekking gedaan:
- Herinrichting centrum Den Hoorn € 1.590.000

Uit de reserve onderhoud kapitaalgoederen werd in 2026 de volgende incidentele onttrekking gedaan:
- Kapitaalgoederen kwaliteitsimpuls € 140.000

Uit de reserve onderhoud kapitaalgoederen wordt in 2027 de volgende incidentele onttrekking gedaan:
- Kapitaalgoederen kwaliteitsimpuls € 120.000

Uit de bestemmingsreserve voorzieningen voor recreatie en toerisme Midden-Delfland wordt in 2027 de volgende incidentele onttrekking gedaan:
- Onttrekking CBG € 65.000