Programma 5: Sociaal domein en Welzijn

Programma 5 is onderverdeeld in een onderdeel Sociaal Domein en een onderdeel Welzijn. Het Sociaal Domein bevat onze ambities op het gebied van zorg en ondersteuning, zoals is vastgelegd in de Wmo en de Jeugdwet. Onder het programmadeel Welzijn valt de openbare gezondheidszorg vanuit de Wet Publieke Gezondheid, het brede lokale welzijnsbeleid op gebieden als preventie, cultuur, sport, verenigingsleven en bibliotheken. De gezondheidsakkoorden maken deel uit van de onderdelen Sociaal Domein én Welzijn.

Met dit programma laten we iedere inwoner zoveel mogelijk -zelfstandig- participeren in de maatschappij. Hierbij gebruik makend van eigen kracht en het sociaal netwerk. Uitgangspunt hierin is het faciliteren, versterken en benutten van de eigen kracht van zowel individuele inwoners, als de netwerken en sociale verbanden in de gemeente. Daarnaast is een belangrijk doel het stabiliseren en terugdringen van de kosten in met name de jeugdzorg.

· Iedereen kan zo goed mogelijk zelfstandig functioneren.
· Jeugdigen groeien gezond, veilig en kansrijk op en ontwikkelen zich tot veerkrachtige (jong)volwassenen.
· (oudere) inwoners wonen zo lang als mogelijk zelfstandig thuis.
· Maximale samenredzaamheid en participatie van onze (oudere) inwoners.

Midden-Delflanders zijn gewend om binnen hun eigen omgeving naar oplossingen te zoeken. Zij maken daarbij veelal gebruik van de algemene maatschappelijke voorzieningen die aanwezig zijn. Deze houding is de identiteit van de inwoners en past goed in de beleidsdoelen binnen het sociaal domein. We willen dat inwoners vanuit hun eigen kracht handelen. Wanneer inwoners daar ondersteuning bij kunnen gebruiken, organiseren wij met één plan maatwerk dichtbij de (sociale) omgeving van de inwoners. De inwoner houdt daarbij zelf de regie in handen en zet in op de aanwezige kwaliteiten. Op deze manier maken wij gebruik van de ondernemende identiteit van de inwoners.

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken
De zorg dicht bij de inwoners organiseren. In partnerschap en co-creatie met inwoners en zorgaanbieders. Daarbij inzetten op preventie en kwalitatief goede zorg wanneer dat nodig is.

Concrete doelen/acties voor 2027

· Op basis van evaluatie doorontwikkelen van WIJ MIdden-Delfland, waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten, zich kunnen ontwikkelen en
met hun vragen over praktische-, financiële-, zorg- en ondersteuningsvragen terecht kunnen.
· Uitvoering geven aan onze wettelijke taken op het gebied van de Wmo voor inwoners die daarop aangewezen zijn. In concreto: het
bieden van hulp bij het huishouden, Woonaanpassingen, Begeleiding en overige dienstverlening.
· Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda Beschermd wonen en maatschappelijke opvang
· Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda huiselijk geweld
· Voortzetten toezicht kwaliteit WMO GGD
· Uitvoering geven aan het jaarlijks cliëntervaringsonderzoek Wmo en jeugd (regionaal)
· Doorontwikkeling regionale informatievoorziening (regionale Wmo dashboard).
· Verdere uitvoering geven aan het beleidskader jeugd dat eind 2024 is vastgesteld
· Implementeren hervormingsagenda via regionale aanpak kostenbeheersing en via beleidskader jeugd
· Aanbesteden hernieuwde regionale inkoop specialistische jeugdhulp
· Voortzetten professionalisering en doorontwikkeling Sociaal Team

Instrumenten

· Algemene Subsidieverordening (ASV)
· Verordening en beleidsregels Wmo
· Verordening en Nadere regels Jeugd
· Beleidskader Jeugd 2024-2028
· Cliëntervaringsonderzoek Wmo
· Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026; er wordt gewerkt aan een nieuwe per 2027
· Regionale inkoopstrategie jeugdhulp.
· Regiovisie Aanpak Huiselijk Geweld Haaglanden 2026 en verder
· Kader financiële ondersteuning welzijnsorganisaties

Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SbJH) sluit in opdracht van de negen gemeenten in de regio Haaglanden onder meer de contracten met de aanbieders van specialistische jeugdhulp die medeverantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het door de raad vastgestelde inkoopstrategie. Inzet van het servicebureau beperkt de administratieve last van partners en gemeenten en werkt daardoor efficiënt en kostenbesparend. Gezamenlijk inkopen ondersteunt de kwaliteit en het behoud van de zorginfrastructuur en de borging van kennis binnen onze regio (adviesrol). Daarnaast verzorgt het SbJH de eenduidige afwikkeling van de ingediende declaraties en de verantwoording van de betaalde Jeugdzorg.

Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026

Lasten
Jeugd (€ -122.640)
De belangrijkste oorzaken zijn verschuiving van werkgeverslasten (€ -54.551) en het aflopen van specifieke uitkeringen (€ -28.129).

WMO (€ -242.382)
2026 was het laatste jaar van enkele specifieke uitkeringen en incidentele budgetten (€ -326.089). Daarnaast is er sprake van een verschuiving in werkgeverslasten (€ 43.707).

De aflopende specifieke uitkeringen Jeugd en WMO betreffen uitkeringen die een relatie hebben met de gezondheidsakkoorden.

Baten

Jeugd (€ -28.129)
Dit betreft het aflopen van een specifiek uitkering.

WMO (€ -285.789)
2026 was het laatste jaar van enkele specifieke uitkeringen (€ -286.089).

Algemeen
Al een aantal jaren ontvangen wij specifieke middelen in relatie tot de gezondheidsakkoorden van het rijk. Hiervan zijn de lasten even hoog als de baten in de begroting. Voor 2027 heeft het rijk een aantal specifieke uitkeringen gestopt vandaar bovenstaande mutaties. Inhoudelijk echter wordt een deel voortgezet onder een andere naam, maar deze worden op een andere wijze in onze begroting weergegeven.

Het doel is dat iedere inwoner de kans krijgt zichzelf optimaal te ontwikkelen en te ontplooien, zodat hij volwaardig aan de maatschappij kan deelnemen. Het behoud van ons erfgoed draagt bij aan het behoud van de eigen identiteit en de beleving van de dorpen en het buitengebied en daarmee ook aan het welzijn van de inwoners. Het culturele- en verenigingsleven in Midden-Delfland draagt in belangrijke mate bij aan de leefbaarheid in de dorpen in onze gemeente en draagt ook positief bij aan het welbevinden van onze inwoners. Door Kunst en Cultuur behouden en versterken we sociale verbinding en lokale identiteit en het kan worden ingezet als economische drager. De gemeente ondersteunt organisaties zodat zij in staat zijn hun activiteiten zo goed mogelijk uit te voeren.

Gewenst maatschappelijk effect

Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het belangrijk als gemeente te beschikken over goede basisvoorzieningen, ook met betrekking tot gezondheidzorg via GGD en Jgz, en een een vitaal verenigingsleven. Daarnaast is het belangrijk dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner.

Een onderdeel van het cultuurbeleid is het erfgoedbeleid. Op het gebied van erfgoed willen we de cultuurhistorische kwaliteiten van het landschap en de dorpen en buurtschappen behouden, versterken en beleefbaar maken. Dit is onderdeel van diverse beleidsvelden in het fysieke domein. Behoud, bescherming en de verbetering van de kwaliteit van Rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, archeologische vindplaatsen, cultuurhistorische elementen in het landschap, het trekvaartverleden en het veenweidelandschap zelf behoren tot het gemeentelijk erfgoed en dragen bij aan de gemeentelijke identiteit. Deze elementen zijn onderdeel van de Omgevingsvisie 1.0 en worden integraal betrokken bij het landschappelijk en ruimtelijk beleid uit de programma’s 1 en 7.

Met ons lokale Cultuurmenu geven we vorm aan Cultuureducatie. Dit is een samenwerking tussen cultuuraanbieders, scholen en gemeente, waarbij kinderen van onze basisscholen minimaal eens per jaar hun culturele omgeving beleven. Het kan rekenen op breed draagvlak en wordt door de samenwerkingspartners als waardevol beschouwd. Wij streven ernaar dit te behouden voor onze gemeente. Met onze subsidieregelingen voor culturele organisaties blijven we Kunst- en Cultuuractiviteiten stimuleren om bij te dragen aan kwalitatieve versterking en sociale verbinding. We geven hierbij ook ruimte aan nieuwe initiatieven.

Cittaslow vraagt specifiek aandacht voor toegang tot maatschappelijke voorzieningen en het behoud van culturele, lokale evenementen (het immateriële erfgoed). De identiteit van het landschap van Midden-Delfland en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden wordt medebepaald door cultuurhistorie en sterke maatschappelijke verbinding. Erfgoed en beleefbaarheid zijn belangrijke waarden van Cittaslow om vanuit de eigen identiteit te werken aan ruimtelijke kwaliteit binnen de lokale gemeenschappen.

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken

We stimuleren vrijwilligerswerk en sociale verbinding door goede voorzieningen voor sport, bewegen, cultuur en ontmoeten te faciliteren. Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, kerkgebouwen, cultuurhistorie en het landschap) willen we behouden en beleefbaar maken en waar mogelijk de kwaliteiten versterken. Ook beschermen wij de archeologische waarden die aanwezig zijn in de ondergrond.

Concrete doelen/acties voor 2027

· Voorbereiding van de herontwikkeling Hoornbloem waaronder alternatieven voor huidige gebruikers Hoornbloem. De herontwikkeling
behelst ten minste het bouwen van zorgwoningen en een sociaal-maatschappelijke ruimte.
· Bewegen voor jong en oud stimuleren
· Voorbereiden beleidskader buitensport en herzien huurovereenkomsten
· Doorzetten van het Cultuurmenu voor scholen in het kader van Cultuureducatie met Kwaliteit
· Uitvoering geven aan gezamenlijk ambities in het kader van AZWA en IZA/RIGA met 8 gemeenten van de WSD-regio en 60 ketenpartners
waaronder DSW.Verder uitvoering geven aan de lokale en regionale ketenaanpakken (Valpreventie, Welzijn op Recept, Kind naar
Gezonder Gewicht, Volwassenen naar Gezonder Gewicht en Kansrijke Start) in het kader van het AZWA.
· Regionale samenwerking en uitvoering van de programmalijnen binnen het RIGA Transformatieplan
· We werken integraal vanuit diverse teams (sociaal en fysiek domein) aan het onderwerp gezonde leefomgeving
· Stimuleren van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden voor erfgoed versterken
· Het uitvoeren van de aanbevelingen uit de Kerkenvisie in samenwerking met de kerkeigenaren
· Uitvoering geven aan de subsidieregelingen Kunst, Cultuur en Sociale Verbinding en subsidieregelingen voor muziek- en
zangverenigingen

Instrumenten

· Algemene Subsidieverordening (ASV)
· Lokale- en regionale werkagenda AZWA (nog onduidelijk waar het Sportakkoord en de Brede Combinatiefunctionaris onder gaat vallen)
· Diverse subsidieregelingen te vinden op de gemeentelijke website
· Erfgoedverordening
· Handboek Erfgoed
· Open monumentendag en Kindermonumentendag
· Notitie Delflandse Trekvaarten
· Kerkenvisie Midden-Delfland
· De visie over het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland
· Verordening commissie Omgevingskwaliteit
· Landschapsbiografie Midden-Delfland
· Cultuurvisie Midden-Delfland 2021 “Midden-Delfland verbindt”
· Regeling Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 (CMK-4)
· Samenwerkingsovereenkomst Cultuurmenu Midden-Delfland
· RIGA Transformatieplan 2025-2028
· Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)
· Wonen Welzijn Zorg Visie Midden-Delfland

Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten.

Vanuit de gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden biedt de afdeling gezondheidsbevordering ondersteuning bij de uitvoering van het lokale sport- en preventieakkoord.

GR GGD en VT Haaglanden.

De GGD bewaakt, beschermt en bevordert de (publieke) gezondheid van de bevolking. Deze uitvoering vindt plaats in een context van actuele landelijke ontwikkelingen op het gebied van gezondheid en preventie. Veilig Thuis, het wettelijke Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, heeft diverse taken, waaronder het opstellen van veiligheidsplannen na meldingen, het geven van advies aan inwoners en professionals, het coördineren van tijdelijk huisverboden, het verzorgen van voorlichting aan ketenpartners en het uitvoeren van de radarfunctie en monitoring.

Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026

Lasten
Openbaar bibliotheekwerk (€ -134.534)
De afname komt volledig vanwege een incidenteel hoger budget in 2026 voor de bibliotheek/ontwikkelpleinen.

Oudheidkunde/monumenten (€ -34.489)
Dit komt voornamelijk door een uit 2025 doorgeschoven budget naar 2026 voor 'archeologie en monumenten IBT' (€ -32.600).

Sport (€ -237.243)
Dit betreft voor een deel een afloop van een specifieke uitkering (€ -81.518). Daarnaast zijn voor het jaar 2026 een aantal incidentele uitvoeringsbudgetten geraamd vanwege investeringen in sportaccommodaties (o.a. nieuw handbalveld, drie kunstgrasvelden en verplaatsing handbalveld) (€ -155.725).

Welzijn en gezondheidszorg (€ -201.432)
Dot betreft voornamelijk de afloop van een specifieke uitkering.

De aflopende specifieke uitkeringen sport en Welzijn en gezondheidzorg betreffen uitkeringen die een relatie hebben met de gezondheidsakkoorden.

Baten
Sport (€ -81.518)
Dit betreft de afloop van een specifieke uitkering (€ -81.518).

Welzijn en gezondheidszorg (€ -207.515)
Dit verschil wordt verklaard door het aflopen van een specifieke uitkering.

Algemeen
Al een aantal jaren ontvangen wij specifieke middelen in relatie tot de gezondheidsakkoorden van het rijk. Hiervan zijn de lasten even hoog als de baten in de begroting. Voor 2027 heeft het rijk een aantal specifieke uitkeringen gestopt vandaar bovenstaande mutaties. Inhoudelijk echter wordt een deel voortgezet onder een andere naam, maar deze worden op een andere wijze in onze begroting weergegeven.

Wijzigingen reserves 2027 ten opzichte van 2026

Baten € -356.018

Uit de algemene reserve werden in 2026 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan:
- Vervangen toplaag 3 kunstgrasvelden € 80.000
- Beleid archeologie en monumenten deels naar 2026 € 10.000
- Beleid Monumenten naar 2026 € 22.600
- Toename inzet opvang Oekrainers naar 2026 € 25.650
- Resterende implementatiebudget BWBT naar 2026 € 100.000
- WMO € 30.000

Uit de reserve sociaal domein werd in 2026 de volgende incidentele onttrekking gedaan:
- Opvangen budgettaire fluctuaties en onvoorziene uitgaven lange termijn € 191.281

Uit de algemene reserve wordt in 2027 de volgende incidentele onttrekking gedaan:
- Beheersafspraken sportaccommodaties € 80.000

Uit de reserve sociaal domein wordt in 2027 de volgende incidentele onttrekking gedaan:
- Opvangen budgettaire fluctuaties en onvoorziene uitgaven lange termijn € 23.513