Programma 2: Bestuur en veiligheid

Het hebben van een herkenbaar, toegankelijk en weerbaar democratisch bestuur dat inwoners actief betrekt, verantwoording aflegt en zorgdraagt voor een goede kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties.

Wij streven naar een herkenbaar, toegankelijk en weerbaar democratisch bestuur dat zichtbaar aanwezig is in de samenleving en in verbinding staat met inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties. We betrekken hen actief bij de voorbereiding en uitvoering van beleid, luisteren naar hun ideeën en zorgen en maken inzichtelijk hoe deze worden meegewogen in onze besluitvorming.

Daarnaast willen we een betrouwbare en transparante overheid zijn die verantwoording aflegt over haar keuzes, resultaten en prestaties. Door te investeren in een professionele, klantgerichte en toegankelijke dienstverlening zorgen we ervoor dat inwoners en maatschappelijke partners tijdig, duidelijk en passend worden geholpen. Zo versterken we het vertrouwen in het lokaal bestuur en dragen we bij aan een betrokken, veerkrachtige en democratische gemeente.

De gemeenteraad heeft bij deze doelen een belangrijke rol. Zij is de vertegenwoordiging vanuit onze samenleving, geven vorm aan de democratische besluitvorming en hebben een controlerende functie. De gemeenteraad komt daarvoor maandelijks in openbaarheid bij elkaar. Daar worden financiële en bestuurlijk kaderstellende onderwerpen besproken en vastgesteld voor nadere uitwerking door het college en de ambtelijke organisatie.

De identiteit van de dorpen is zeer waardevol. Onze gemeenschappen zijn Cittaslow, ook als dit niet dagelijks benoemd wordt. Doel van dit richtinggevend instrument is het als bestuur en organisatie verbeteren van de kwaliteit van leven en voldoen aan de behoeften van de mensen en hun leefomgeving. Cittaslow komt tot uiting in de keuzes die we elke dag maken. Door bewuste en doordachte verbeteringen in de openbare ruimte, dienstverlening, duurzaamheid, ontmoeting en participatie bouwen we stap voor stap verder aan een prettige en leefbare gemeente.

Bewuste gemeenschappen houdt voor de gemeente in dat we goed afwegen welke maatschappelijke uitdaging er is en wat de daarbij doeltreffendste verbeterrichting is. Bij de oplossingsrichting wordt gekeken naar de mogelijkheden van innovatie en participatie, waarbij gestreefd wordt naar een optimaal evenwicht tussen sociale en ecologische opgaven mede vanuit een economisch-financieel perspectief. Hierbij werkt de gemeente in gezamenlijkheid vanuit de identiteit van de gemeenschappen, die is ontstaan vanuit het landschap en (cultuur)historie. Het gaat om bewustzijn waar je vandaan komt, thuis voelen en het handelen niet alleen vanuit financiën benaderen maar ook baseren op (maatschappelijke) waarden en opbrengsten. Het Cittaslow-keurmerk is voor ons meer dan een titel. Het is geen marketinginstrument, maar een manier van werken die richting geeft aan onze keuzes en ons helpt om samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties te blijven investeren in een gemeente waar kwaliteit van leven centraal staat.

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken

Wij zetten ons in voor een gemeente waarin inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties zich thuis voelen, betrokken zijn en actief kunnen bijdragen aan hun eigen ruimtelijke en sociale leefomgeving. Daarbij maken wij bewuste keuzes die aansluiten bij de identiteit van Midden-Delfland en bijdragen aan een evenwichtige ontwikkeling van landschap, samenleving en economie.

Het unieke veenweidelandschap, de karakteristieke dorpen en de rijke cultuurhistorie vormen de basis van onze identiteit. Deze kwaliteiten benutten wij als uitgangspunt bij ruimtelijke, sociale, economische en duurzame ontwikkelingen. Hierdoor versterken wij niet alleen de aantrekkelijkheid van onze gemeente, maar ook de verbondenheid van inwoners met hun woon- en leefomgeving. Tegelijkertijd streven we naar een sterke positie van de gemeente en het Bijzonder Provinciaal Landschap op regionaal en landelijk niveau. Daarvoor zoeken wij actief de samenwerking met omliggende regiogemeente, de MRDH en de provincie Zuid-Holland.

Het werken aan de maatschappelijke doelen doen wij door vanuit samenwerking te zoeken naar innovatieve oplossingen die toekomstbestendig zijn en tegelijkertijd passen bij de schaal en het karakter van onze gemeente. Daarbij streven we naar een goede balans tussen ecologische, sociale en economische belangen.

In onze dienstverlening werken wij vanuit de belofte dat iedereen zich begrepen, geholpen, betrokken en thuis voelt. Dat bereiken we door belangstelling te tonen, deskundig en gedreven te werken en altijd naar de bedoeling te handelen. Deze belofte is de toetssteen van de manier waarop wij ons werk doen. We behandelen iedereen passend en met respect. Transparantie en duidelijkheid zijn daarbij essentieel, zodat we een gemeente blijven die staat en gaat voor haar inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en bezoekers.

Bestuurders en ambtelijke organisatie zijn laagdrempelig aanspreekbaar voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We streven vanuit een herkenbare identiteit en continuïteit naar en een sterke positie voor onze gemeente op regionaal en ook landelijk niveau. Wij doen dit vanuit de regionale samenwerking (o.a. Landschapstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland, MRDH), Cittaslow en samenwerking met de provincie Zuid-Holland.

Concrete doelen/acties voor 2027

• 4-jaarlijks onderzoek naar kwaliteit dienstverlening (vervolg nulmeting 2023)
• Bewuste keuze voor participatie als dit een meerwaarde heeft in keuzes en beïnvloeding, tijd en middelen
• Met inachtneming van regelgeving staan we positief ten opzichte van inwoners- en ondernemersinitiatieven (ja-mits) en faciliteren die als die van meerwaarde zijn voor de samenleving en landschap van Midden-Delfland
• Bestuurlijk en ambtelijk zichtbaar en aanspreekbaar zijn
• Actief onderhouden externe contacten met ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties, regiogemeenten en positief-kritisch bijdragen aan de regionale samenwerking
• Als continuproces bewaken en verbeteren kwaliteit van de dienstverleningsvisie, o.a. door mogelijkheden te benutten de administratieve lasten, processen en aanvraagprocedures te vereenvoudigen

Uitwerking van de doelen voor de uitvoering van dit programma zijn opgenomen in de andere beleidsprogramma’s van deze begroting. Rode draad hierbij vanuit de bestuurlijke organisatie is de aanpak van maatschappelijke vraagstukken vanuit het belang en de behoefte van de inwoner van Midden-Delfland in relatie tot de regionale context. De komende periode is de inzet gericht op het versterken van onze regionale positie.

Instrumenten

• Dienstverleningsvisie Midden-Delfland 2023-2033
• Beleidskader participatie en Participatieverordening Midden-Delfland 2025 (incl. inwonersinitiatief)
• Klachtenverordening
• Reglement van orde voor de raadsvergaderingen (spreekrecht)
• Verordening op de commissies (spreekrecht)
• Beleidskader communicatie (o.a. Social Media)
• Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU via VNG)
• Cittaslow (VITA=Verbinding, Identiteit, Toekomstbestendigheid en Ambitie)
• Verbonden partijen (paragraaf 3.2) en informele regionale overleggen (o.a. Landschapstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland, Bestuurlijk overleg ruimte Haagse regio, Bestuurlijke Tafel Wonen en Regionale Regietafel Opvang Asielzoekers Haaglanden)

De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) werkt met de 21 deelnemende gemeenten aan het verbeteren van de mobiliteit en het versterken van het economisch vestigingsklimaat van de regio Rotterdam Den Haag. Naast deze formele taken vervult de MRDH ook een regionale netwerkfunctie richting provincie en Rijk (o.a. betrokkenheid bij Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL) en BO MIRT, NOVEX ZR).

Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026.

Lasten

Bestuurlijke samenwerking (€ -31.500)
Dit beperkte verschil betreft mutaties op inkomensoverdracht overige overheden (als contributie VNG) en een verschuiving van werkgeverslasten.

Bestuursondersteuning raad en rekenkamerfunctie (€ 27.021)
Deze toename zit geheel in het begrote bedrag voor werkgeverslasten.

Bestuursorganen (€ 105.872)
De toename heeft een 2-tal oorzaken; enerzijds de appa verplichtingen in 2026 (€ -66.000) en anderzijds een storting in voorziening wethouders (€ 180.040).

Burgerzaken (€ -60.498)
Enkele jaren geleden is de termijn van geldigheid van identiteitsbewijzen aangepast. Dat leidde tot een piek aan aanvragen die elke 5 jaar terugkomt. Deze piek is van toepassing op 2027 (€ 14.700 (zie ook baten)). De afname vanwege in 2026 hoger inhuurbudget (€ -41.600), het restant zit in een verschuiving van werkgeverslasten.

Baten

Burgerzaken (€ -43.804)
Enkele jaren geleden is de termijn van geldigheid van identiteitsbewijzen aangepast. Dat leidde tot een piek aan aanvragen die elke 5 jaar terugkomt. Deze piek is van toepassing op 2027 (zie ook baten).

Dat de gemeente Midden-Delfland een veilige gemeente is om in te wonen, werken en recreëren.

Gewenst maatschappelijk effect
Dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in Midden-Delfland. Wanneer er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, merken inwoners dat de gemeente dit adequaat oppakt.

Een goede en veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde bij de beleving van de kwaliteit van leven in een gemeente. Een Cittaslow gemeente zoals Midden-Delfland streeft dit na. We zorgen ervoor dat de impact van een ramp op de samenleving zo gering mogelijk is. We bevorderen ook de veerkracht van de samenleving.

Operationele doelen om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken

1.Naar een nieuw Integraal Veiligheidsbeleid (2028–2031)

2027 is het laatste uitvoeringsjaar onder het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2024–2027. In dit begrotingsjaar evalueren wij het huidige plan en ontwikkelen wij het nieuwe IVP 2028–2031 met een bijbehorend uitvoeringsplan. Daarmee actualiseren wij onze prioriteiten en verankeren wij nieuwe ontwikkelingen — zoals de landelijke herziening van het boa-stelsel — in een meerjarig kader in plaats van via losse maatregelen.

2.Ondermijning en Bibob

Wij geven proactief uitvoering aan de aanpak van ondermijning. Via de multidisciplinaire ondermijningstafel behandelen wij vroegsignalen en casuïstiek en voeren wij gerichte integrale controles uit; in RIEC-verband werken wij samen met partners en omliggende gemeenten om een waterbedeffect te voorkomen. De nadruk ligt op het vergroten van de bewustwording bij inwoners, ondernemers, medewerkers, bestuur en raad, omdat vroege herkenning van signalen de sleutel is tot effectief optreden. Het Plan van aanpak ondermijning 2024–2026 loopt af; de structurele voortzetting verankeren wij in het nieuwe IVP. Met de Wet Bibob weren wij malafide partijen en beschermen wij bonafide ondernemers. Met de verbrede toepassing en een aangewezen Bibob-coördinator richt 2027 zich op borging van de werkprocessen en kennisvergroting in de organisatie.

3.Zorg en veiligheid: overlast door personen

Zorg en veiligheid raken steeds meer verweven. Samen met onze partners signaleren wij vroegtijdig situaties die extra aandacht vragen en pakken wij overlastmeldingen multidisciplinair op binnen de leefbaarheidskring. De lokale zorg- en veiligheidskamer ontwikkelen wij verder door, zodat wij tot integraal en passend risicomanagement komen. In 2027 geven wij uitvoering aan het vernieuwde woonoverlastbeleid met WoonWest, het Sociaal Domein en de politie, en werken wij de lokale uitvoeringsagenda huiselijk geweld en de meldcode richting implementatie. Voor jeugd zetten wij in op vroege signalering: boa’s houden structureel toezicht in de dorpen en recreatiegebieden en treden waar nodig handhavend op.

4.Digitale veiligheid

Wij bestendigen de inzet op digitale weerbaarheid van zowel inwoners als medewerkers. Extern richten wij ons op bewustwording bij jeugd, jongeren en ouderen; intern op training, herkenning en melding van digitale dreigingen, in samenwerking met Informatievoorziening en Juridische Zaken. In 2027 ligt de nadruk op het borgen van deze aanpak als vast onderdeel van onze bedrijfsvoering en preventie-inzet.

5.Crisisbeheersing

Wij versterken en professionaliseren onze crisisorganisatie verder. Onze crisisfunctionarissen worden opgeleid, getraind en beoefend; de onderhoudstrainingen vinden regionaal plaats. Gelet op de hybride (militaire) dreigingen van deze tijd blijven wij actief betrokken binnen de Veiligheidsregio Haaglanden en bereiden wij ons voor op scenario’s zoals langdurige uitval van nutsvoorzieningen, zodat de gemeente veerkrachtig kan blijven functioneren.

6.Ligplaatsenbeleid en weesboten

Met het geactualiseerde ligplaatsenbeleid creëren wij een grondslag om het aantal weesboten terug te dringen en kostenverhaal bij verwijdering te vereenvoudigen — een structureel knelpunt, omdat het eigenaarschap van weesboten vaak onduidelijk is. Op basis van de inventarisatie van wrakken en de urgentie daarvan vragen wij het daarvoor benodigde uitvoeringsbudget aan.

7.Toekomst boa-stelsel

Het landelijke boa-stelsel wordt herzien: de zes domeinen gaan terug naar twee, domeingrenzen veranderen en boa’s in de openbare ruimte krijgen meer ruimte om direct op te treden bij bijvoorbeeld afval- en geluidsoverlast. Tegelijk verschuiven verantwoordelijkheden naar de werkgever — kwaliteitsborging, klachtenafhandeling, nazorg en scholing — en komt ook de beslissing over aanvullende uitrusting (bodycam, wapenstok, pepperspray) bij de gemeente te liggen. Het stelsel moet in 2028 volledig operationeel zijn. In 2027 brengen wij in beeld welke bestuurlijke afweging nodig is rond de uitrusting van onze boa’s en welke nieuwe werkgeverstaken structureel geborgd moeten worden; gelet op onze schaal onderzoeken wij of dit doelmatig regionaal of met partners kan. De nieuwe kaders verankeren wij in het IVP 2028–2031.

8.Verkeersveiligheid

Wij werken doorlopend aan een veilige verkeersomgeving, met bijzondere aandacht voor de langzame weggebruiker. Hardrijden gaan wij tegen met speedvisors, verkeersremmende maatregelen bij reconstructies en afwaardering van 50 naar 30 km/u waar mogelijk. Voor fietsveiligheid verbeteren wij in 2027 het fietspad Rotterdamseweg (Q2) en realiseren wij een oplossing voor het kruispunt Maassluisseweg–Oude Veiling–Kerkweg (Q4). Verkeerseducatie op scholen en het prioriteren van knelpunten op basis van meldingen, ongevallencijfers en snelheidsmetingen zijn doorlopend, en verkeersveiligheid is een vast toetsingskader bij onderhouds- en inrichtingsprojecten.

Financiële mutaties

De actiepunten uit het lopende uitvoeringsplan worden binnen de bestaande capaciteit en financiering gerealiseerd. Als pm-posten met het oog op 2027 en verder signaleren wij: (1) structurele voortzetting van de aanpak ondermijning na afloop van het Plan van aanpak 2024–2026, te verankeren in het nieuwe IVP; (2) uitvoeringsbudget voor verwijdering van weesboten op basis van de inventarisatie; (3) mogelijke lasten uit de herziening van het boa-stelsel (uitrusting en werkgeverstaken).

De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is ontstaan op basis van de Wet veiligheidsregio’s die gemeenten verplicht een gemeenschappelijke regeling aan te gaan voor het organiseren van de samenwerking op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening.

De integrale aanpak van gebiedsgebonden overlastgevende thema’s ontwikkelen we in samenwerking met politie, zorg en het Veiligheidshuis Haaglanden.

Het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Den Haag (RIEC)

is een samenwerkingsverband van 27 gemeenten uit de Haagse regio, politie, Openbaar Ministerie en belastingdienst. Het RIEC ondersteund gemeenten bij de bestuurlijke en integrale aanpak van criminaliteit. Het RIEC helpt bij het vergroten en versterken van het lokale bewustzijn en biedt inzicht in de activiteiten van de ondermijnende criminaliteit. Door het verbinden van informatie en expertise draagt het RIEC bij aan een effectieve aanpak van ondermijnende criminaliteit.

Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026

Lasten

Brandweer en rampenbestrijding (€ 66.308)
De toename van de lasten op dit taakveld heeft een 2-tal redenen; ten eerste het gevolg van de bijdrage aan Veiligheidsregio Haaglanden (€ 36.000) en ten tweede een verschuiving van werkgeverslasten voor het restant.

Overige openbare orde (€ -127.062)
De afname vanwege in 2026 beschikbare middelen voor preventiecampagne ondermijning en integraal veiligheidsbeeld (€ -66.000), daarnaast was er in 2026 budget voor inhuur vanwege ziekteverzuim en OOV beleidsadvies (€ -60.000). Het restant is verdeeld over verschillende posten.

Wijziging reserves 2027 ten opzichte van 2026.

Baten € -36.000

Uit de algemene reserve werden in 2026 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan:
- Wrak/weesbootje restantbudget 2025 doorschuiving € 10.000
- 6K fietsroutes 10K Atlas doorschuiving € 16.000
- Bibob-beleid Ondermijning doorschuiving € 10.000