Programma 5: Sociaal Domein en Welzijn

Het programma 5 is onderverdeeld in een onderdeel Sociaal Domein en een onderdeel Welzijn. Het Sociaal Domein bevat onze ambities op het gebied van zorg en ondersteuning, zoals is vastgelegd in de Wmo, de Jeugdwet en de Wet Publieke Gezondheid. Onder het programmadeel Welzijn valt het brede lokale welzijnsbeleid op gebieden als preventie, cultuur, sport, verenigingsleven en bibliotheken.

Met dit programma proberen we iedere inwoner zelfstandig te laten participeren in de maatschappij, met gebruik van eigen kracht en netwerk. Centrale aandachtspunten hierin zijn het mogelijk maken, versterken en benutten van de eigen kracht van zowel individuele inwoners, als de netwerken en sociale verbanden in de gemeente. Daarnaast is een belangrijk doel het stabiliseren en terugdringen van de kosten in met name de jeugdzorg.

• Iedereen neemt deel aan de samenleving.
• Jeugdigen groeien gezond en veilig op met voldoende mogelijkheden tot ontplooiing.
• Inwoners kunnen zo lang als mogelijk zelfstandig thuis wonen.
• Ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners.

Midden-Delflanders zijn gewend om binnen hun eigen omgeving naar oplossingen te zoeken. Zij maken daarbij veelal gebruik van de algemene maatschappelijke voorzieningen die aanwezig zijn. Deze houding is de identiteit van de inwoners en past goed in de beleidsdoelen van het sociaal domein. We willen dat inwoners vanuit hun eigen kracht handelen. Wanneer inwoners daar ondersteuning bij kunnen gebruiken, organiseren wij met één plan maatwerk dichtbij de (sociale) omgeving van de inwoners. De inwoner houdt daarbij zelf de regie in handen en zet in op de aanwezige kwaliteiten. Op deze manier maken wij gebruik van de ondernemende identiteit van de inwoners.

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken

De zorg dicht bij de inwoners organiseren. In partnerschap en co-creatie hierbij een schakel vormen tussen burgers en zorgaanbieders. Daarbij inzetten op preventie en kwalitatief goede zorg wanneer dat nodig is.

Concrete doelen/acties voor 2025

• Realiseren ontwikkelpleinen, waar inwoners met hun vragen over Wmo, Jeugd en Schuldhulpverlening terecht kunnen.
• Uitvoering geven aan onze wettelijke taken op het gebied van de Wmo voor inwoners die daarop aangewezen zijn. In concreto: het bieden van hulp bij het huishouden, Woonaanpassingen, Begeleiding en overige dienstverlening.
• Voortzetten traject decentralisatie van de beleidstaken Beschermd Wonen/Beschermd Thuis en Maatschappelijke opvang.
• Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda Beschermd wonen en maatschappelijke opvang.
• Voortzetten toezicht WMO GGD.
• Uitvoering geven aan het jaarlijks cliëntervaringsonderzoek Wmo.
• Uitvoering geven aan gezamenlijk ambities in het kader van GALA en IZA/RIGA met ketenpartners waaronder DSW.
• We werken integraal vanuit diverse teams (sociaal en fysiek domein) aan het onderwerp gezonde leefomgeving.
• Doorontwikkeling regionale informatievoorziening (regionale dashboard).
• Implementatie en uitvoering van het nieuwe beleidskader jeugd dat eind 2024 is/wordt vastgesteld.
• Implementeren hervormingsagenda via regionale aanpak kostenbeheersing en via beleidskader jeugd.
• Doorontwikkeling van de lokale informatievoorziening (dashboard).
• Regionale voorbereidingen voor de nieuwe inkoopperiode specialistische jeugdhulp.
• Voortzetten professionalisering en doorontwikkeling Maatschappelijk Team.

Instrumenten

• Algemene Subsidieverordening (ASV)
• Calamiteitenprotocol Sociaal Domein Midden-Delfland
• Verordening en beleidsregels Wmo-Jeugd
• Beleidskader Jeugd 2024-2028
• Beleidskader VVE Midden-Delfland Subsidieregeling Kwaliteit Peuteropvang en Voor- en Vroegschoolse Educatie
• Cliëntervaringsonderzoek
• Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026
• Toekomstvisie 2050
• Kader financiële ondersteuning welzijnsorganisaties

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken

Bij het leveren van zorg hebben we zoveel mogelijk maatwerk toegepast; aangesloten op eigen kracht van inwoners en op hulp vanuit de omgeving van inwoners.

Concrete doelen/acties voor 2025

• In drie dorpen zijn de ontwikkelpleinen geopend: Na de eerste vestiging van WIJ-Midden-Delfland in Den Hoorn, zijn ook in Schipluiden en Maasland WIJ-punten (en daarmee ook de terugkeer van de bibliotheek) gestart.
• We hebben in 2025 een cliëntervaringsonderzoek gedaan. De uitkomsten van het onderzoek waren positief, vooral met betrekking tot het contact met de medewerkers van het WMO-team.
• Vanuit het convenant uitstroom zorgafhankelijke groepen zijn vijf cliënten gehuisvest. Vanuit de Housing First afspraken is een persoon in Midden-Delfland komen wonen.
• We hebben het certificaat dementievriendelijke gemeente ontvangen.
• De ontwikkeling GALA/IZA/RIGA zetten we voort. Eenvoudig gezegd werken we aan preventie in relatie tot gezondheid. We werken voor zoveel mogelijk samen met de gemeenten in onze regio. Belangrijke thema's waar we aan werken zijn onderverdeeld in vijf thema's (ook wel ketenaanpakken): Kind naar Gezonder Gewicht, Kansrijke Start, Volwassene naar Gezonder Gewicht, Welzijn op Recept en Valpreventie.
• We hebben een gezamenlijke netwerkbijeenkomst voor professionals georganiseerd die werken in de aanpak van overgewicht van kinderen en volwassenen. We werken zoveel mogelijk toe naar een gezinsgerichte aanpak.
• We hebben het initiatief De Vitale Wijk van bewoners in Den Hoorn ondersteund. De ambitie van De Vitale Wijk is het versterken van de sociale cohesie in de buurt.
• We hebben bij multi-problematiek zoveel mogelijk domeinoverstijgend gewerkt en vanuit het perspectief van de inwoners. Meerdere medewerkers die in contact staan met inwoners, hebben de training doorbraakmethode gevolgd.
• De MUS heeft een vernieuwing doorgemaakt. De oude MUS-sen zijn vervangen door twee elektrische auto's. Deze voorziening wordt voor inwoners kosteloos voortgezet.
• We hebben gewerkt aan de voorbereidingen van het opstellen van de lokale wonenzorgwelzijn visie. Dat krijgt in 2026 een vervolg.
• Voor de onderwerpen Jeugd en Wmo is regionaal samengewerkt in specifieke onderzoeken voor handhaving van zorgaanbieders.
• In 2025 is Basisvoorziening Hulp Bij het Huishouden omgezet naar een verkorte aanvraag Huishoudelijke Hulp voor 6 maanden.
• We maken steeds meer gebruik van de informatie uit het regionale dashboard Basisbeeld.
• Regiovisie Aanpak Huiselijk geweld Haaglanden 2026 is voorbereid en vastgesteld.
• Doorontwikkeling professionalisering Sociaal Team/WMO:
  • Alle consulenten Jeugd zijn SKJ geregistreerd.
  • Alle consulenten Jeugd getraind in de routekaart naar veiligheid (signs of safety)
  • Alle consulenten WMO zijn getraind in de WLZ.
• Er is een nieuwe verordening WMO opgesteld.

Jeugd:

• De implementatie Frontoffice Sociaal Team heeft plaatsgevonden.
• Home-start Humanitas is gestart in 2025 als aanvullende ondersteuning aan en/of lichte hulpvragen van gezinnen.
• Er is een nieuwe verordening Jeugdhulp opgesteld.

GR GGD en VT Haaglanden.
De GGD bewaakt en monitort de publieke gezondheid in de regio Haaglanden. Zij bevordert de gezondheid en beschermt door toezicht of actief ingrijpen tegen natuurlijke en/of opzettelijke bedreigingen van de volksgezondheid. Veilig Thuis Haaglanden draagt bij aan het voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden sluit in opdracht van de 9 gemeenten in Haaglanden onder meer de contracten met de aanbieders van jeugdhulp die medeverantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het door de raad vastgestelde inkoopplan Jeugd. Inzet van het servicebureau beperkt de administratieve last van partners en gemeenten. Gezamenlijk inkopen ondersteunt de kwaliteit en het behoud van de zorginfrastructuur.

Uitgaven

Onderschrijding Jeugd (€ 166.385)

Op zorg in natura (€177.530) en hulp zoals vervoer en PGB (€33.450) bestaat een onderschrijding. De overschrijding van de werkgeverslasten (€-50.690) op dit product hangt samen met de onderschrijding op Maatschappelijk team binnen dit programma door andere toerekening van uren. De rest is een onderschrijding op uitvoeringskosten (€ 6.095)

Onderschrijding Jeugdgezondheidszorg (uniform) (€ 29.231)

Het verschil wordt vooral bepaald door een voordelige vaststelling van de subsidie 2024 leidt tot een voordelig resultaat in 2025 (€23.350)

Onderschrijding Maatschappelijk team (€ 53.454)

De onderschrijding is een saldo van overschrijding op zorg in natura (€-46.160), en lagere werkgeverslasten (€79.405) en een voordeel op overige kosten (€ 14.214)

Overschrijding Wmo (€-156.977)

De overschrijding van Zorg in Natura (€-324.380) is vooral zichtbaar in huishoudelijke hulp en dagbesteding. Onderschrijdingen zijn er op werkgeverslasten (€77.600), regionale samenwerking in H5 verband (€17.240) en GALA (€ 16.370). De rest (€56.193) bestaat uit diverse bedragen waar automatisering (16.420) en uitvoeringskosten (€11.880) de grootste posten vormen

Inkomsten

Overschrijding Wmo (€ 293.303)

Belangrijkste oorzaak is een aanvullende ontvangst voor Beschermd Wonen Beschermd Thuis (€200.000) en een hogere voordelige afrekening van regionale kosten die samenhangt met de hogere lasten op Wmo (€76.150). De rest (€ 17.153) is opgebouwd uit kleinere bedragen waaronder hogere eigen bijdragen

Het doel is dat iedere inwoner de kans krijgt zichzelf optimaal te ontwikkelen en te ontplooien, zodat hij volwaardig aan de maatschappij kan deelnemen. Het behoud van ons erfgoed draagt bij aan het behoud van de eigen identiteit en de beleving van de dorpen en het buitengebied en daarmee ook aan het welzijn van de inwoners. Het culturele- en verenigingsleven in Midden-Delfland draagt in belangrijke mate bij aan de leefbaarheid in de dorpen in onze gemeente. De gemeente ondersteunt organisaties zodat zij in staat zijn hun activiteiten zo goed mogelijk uit te voeren.

Gewenst maatschappelijk effect
Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het belangrijk als gemeente te beschikken over goede basisvoorzieningen, een gezond verenigingsleven. Daarnaast is het belangrijk dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner. Een onderdeel van het cultuurbeleid is het erfgoedbeleid. Op het gebied van erfgoed willen we de cultuurhistorische kwaliteiten van het landschap en de dorpen en buurtschappen behouden, versterken en beleefbaar maken. Dit is onderdeel van diverse beleidsvelden in het fysieke domein. Behoud, bescherming en de verbetering van de kwaliteit van Rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, archeologische vindplaatsen, cultuurhistorische elementen in het landschap, het trekvaartverleden en het veenweidelandschap zelf behoren tot het gemeentelijk erfgoed en dragen bij aan de gemeentelijke identiteit. Deze elementen zijn onderdeel van de Omgevingsvisie 1.0 en worden integraal betrokken bij het landschappelijk en ruimtelijk beleid uit de programma’s 1 en 7.

Cittaslow vraagt specifiek aandacht voor toegang tot maatschappelijke voorzieningen en het behoud van culturele lokale evenementen (het zogenaamde 'immateriële erfgoed'). De identiteit van het landschap van Midden-Delfland en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden wordt medebepaald door cultuurhistorie en sterke maatschappelijke verbinding. Erfgoed en beleefbaarheid zijn belangrijke waarden van Cittaslow om vanuit de eigen identiteit te werken aan ruimtelijke kwaliteit binnen de lokale gemeenschappen.

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken

We stimuleren vrijwilligerswerk en sociale verbinding door goede voorzieningen voor sport, bewegen, cultuur en ontmoeten te faciliteren. Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, kerkgebouwen, cultuurhistorie en het landschap) willen we behouden en beleefbaar maken en waar mogelijk de kwaliteiten versterken.

Concrete doelen/acties voor 2025

• Voorbereiding van de herontwikkeling Hoornbloem waaronder alternatieven voor huidige gebruikers Hoornbloem. De herontwikkeling behelst ten minste het bouwen van zorgwoningen en een sociaal-maatschappelijke ruimte.
• Uitvoering geven aan het lokaal sportakkoord, waarbij we bewegen voor jong en oud stimuleren.
• Doorzetten van het Cultuurmenu voor scholen in het kader van Cultuureducatie met Kwaliteit.
• Uitvoering geven aan beleidskader VVE.
• Uitvoering geven aan GALA.
• Vervolg uitvoering van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden Check voor erfgoed versterken en waarvoor de provincie in 2020 een subsidie heeft toegekend.
• Het actualiseren van de beleidsregels voor subsidie voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten.
• Het uitvoeren van de aanbevelingen uit de kerkenvisie over de toekomst van de monumentale kerkgebouwen in onze gemeente. Hiervoor hebben wij subsidie ontvangen van de rijksoverheid.

Instrumenten

• Gala inclusief Lokaal Sport- en preventieakkoord
• Algemene Subsidieverordening ASV
• Diverse subsidieregelingen, zie link: Subsidies | Gemeente Midden-Delfland (middendelfland.nl)
• Beleidskader VVE
• Erfgoedverordening
• Handboek Erfgoed
• Open monumentendag en Kindermonumentendag
• Notitie Delflandse Trekvaarten
• Gemeentelijke Kerkenvisie
• De visie over het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland
• Verordening Omgevingskwaliteit

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken

Om iedere inwoner me te kunnen laten doen in de maatschappij is het van belang om als gemeente te beschikken over goede basisvoorzieningen en een levendig verenigingsleven. Daarnaast is het essentieel dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner. Een onderdeel van het cultuurbeleid is ook het erfgoedbeleid. In 2025 hebben we gewerkt aan concrete faciliteiten en voorziening die hieraan bijdragen.

Concrete doelen/acties voor 2025

• Er is een nieuwe samenwerkingsovereenkomst vastgesteld voor het lokale Cultuurmenu. Dit is een samenwerking tussen gemeente, basisscholen en voornamelijk lokale cultuuraanbieders. De overeenkomst gaat in per 1 januari 2026.
• Vanuit fase 1 van het IHP zijn acties uitgevoerd. De voorbereidingen zijn getroffen voor uitbreiding van schoollocatie De Schutse in Maasland. Met betrekking tot de Mariaschool in Den Hoorn zijn de voorbereidingen voor de businesscase gestart. Verkenningsonderzoeken zijn uitgevoerd en er heeft een participatie avond met omwonenden plaatsgevonden. In 2026 leggen we de businesscase ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad.
• Met het actualiseren van de subsidieregeling Kunst, Cultuur en Sociale verbinding werd dit flexibeler en breder inzetbaar. Daarmee dragen we bij aan het bevorderen van de sociale verbinding in de dorpskernen. Vanwege de viering 80 jaar vrijheid heeft de gemeenteraad €20.000 extra budget beschikbaar gesteld in de KCSV regeling. Organisaties, verenigingen en inwoners hebben hiermee speciale activiteiten kunnen uitvoeren.
• Vanwege de tijdelijke huisvesting voor de Mariaschool en hergebruik locatie De Hoornbloem is meermaals overleg geweest met kleine verenigingen die nu gebruik maken van De Hoornbloem. Waar mogelijk denkt de gemeente mee met alternatieven.
• Voor de multifunctionele accommodatie ’t Lint is het beheerplan geprofessionaliseerd en zijn verantwoordelijkheden verduidelijkt. Dat was nodig voor toekomstbestendig gebruik van de accommodatie.
• Het Lokaal Sportakkoord en het preventieakkoord zijn onderdeel van de activiteiten van het 'gezond en actief leven akkoord' (GALA). GALA richt zich op het concept "positieve gezondheid". Met het aanstellen van een brede combinatiefunctionaris legden we meer verbinding tussen sport, cultuur, gezondheid en welzijn. In het kader van het Lokaal Sportakkoord zijn er twee sportcafés georganiseerd. Per bijeenkomst komen er verschillende relevante thema's voor sportverenigingen aan bod.
• Op sportpark Schipluiden werd het handbalveld verplaatst waardoor ook ruimtelijk de sportverenigingen handbal en voetbal zijn gefuseerd. De afronding van het project vindt in 2026 plaats.
• Met hulp van de gemeente heeft sportvereniging DIOS een nieuwe ballonhal kunnen realiseren. Ook is de renovatie van de toplaag van handbalveld DIOS voorbereid.
• Met de beheerstichtingen sport van de drie dorpen in Midden-Delfland zijn voorbereidingen getroffen voor de renovatie van de kunstgrasvelden.
• De contracten met de beheerstichtingen sport en de sportverenigingen zijn toe aan actualisatie. Hiermee gaan we in 2026 aan de slag. Tegelijkertijd willen we het beleidskader (buiten)sport herzien. De voorbereidingen hiervoor zijn in 2025 gestart.

We hebben ingezet op het behouden en beleefbaar maken van Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, beschermde dorpsgezichten, archeologische waarden, cultuurhistorische waard van het landschap). De kwaliteiten versterkten we waar mogelijk.

We hebben ingezet op de uitvoering van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden versterken en waarvoor de provincie in 2024 een subsidie heeft toegekend.

We actualiseerden de subsidieverordening voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten.

We maakten een verdiepingsslag op de Kerkenvisie Midden-Delfland fase 1. Als resultaat hiervan is er een netwerk met de kerkeigenaren. Het behoud en het gebruik van de kerkgebouwen en de beleving van het kerkenlandschap staan hier op de agenda.

We nemen deel aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland. Doel is om efficiënt en doelmatig invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek. Ook geeft het de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde 'lichte' gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland. Op basis hiervan verricht de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland.

Vanuit de gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden biedt de afdeling gezondheidsbevordering ondersteuning bij de uitvoering van het lokale sport- en preventieakkoord.

Uitgaven

Overschrijding Kunst (€ -34.600)

In 2025 is een nieuwe periode voor het Cultuurmenu gestart. Naast een voortvarende start van de activiteiten verschilt de berekening van de gemeentelijke bijdrage met de manier waarop dat in onze administratie was ogenomen. Een deel van de overschrijding wordt gecompenseerd door een hogere bijdrage voor hetzelfde onderwerp.

Overschrijding Openbaar bibliotheekwerk (€ -35.427)

De resterende ruimte in de specifieke uitkering herstelprogramma bibliotheken is in 2025 benut. Tegenover de hogere lasten staat grotendeels een bate uit deze specifieke uitkering.

Onderschrijding Oudheidkunde/monumenten (€ 26.078)

Deze onderschrijding zit verspreid over verschillende posten, waarvan subsidies (€ 7.400) en een verschuiving van werkgeverslasten (€ 7.132) de grootste zijn.

Overschrijding Sport (€ 67.759)

Overschrijdingen worden veroorzaakt door hogere onderhoudskosten (€-47.940) beheers- en exploitatievergoedingen (€-41.710) en noodzakelijke ureninzet op meerdere sportonderwerpen (€-26.100) Onderschrijdingen zijn er op de onderdelen specifieke uitkeringen (€ 21.200), Belastingen en wettelijk rente (€20.242) en een restbedrag (€6.549)

Inkomsten

Overschrijding Openbaar bibliotheekwerk (€ 25.140)

De resterende ruimte in de specifieke uitkering herstelprogramma bibliotheken is in 2025 benut.

Overschrijding Sport (€ 128.464)

De overschrijding op sport (€ 176.296) wordt voornamelijk veroorzaakt door ontvangen rijksgelden vanuit de specifieke uitkering H4. Deze bedragen zijn niet begroot en bestaan voor € 51.444 aan nagekomen gelden uit de afrekening H4 2023 en voor € 124.752 uit gelden uit 2025. De ontvangsten uit de Specifieke uitkring GALA zijn lager (€-46.691) vanwege een lagere besteding.

Inkomsten:

Het verschil wordt veroorzaakt door een terugdraaiing van een mutatie van € 542.500. De opboeking hiervan zit in de programma algemene dekkingsmiddelen en veroorzaakt daar ook het verschil. Deze mutatie samen is € 0.

Het overige verschil wordt verklaard door meerdere kleine mutaties.