Programma 2: Bestuur en veiligheid

Wij hebben een herkenbaar en toegankelijk bestuur, dat aanspreekbaar is op de kwaliteit van dienstverlening aan onze inwoners.

Ons doel is het hebben van een herkenbaar en toegankelijk bestuur, dat aanspreekbaar is op de kwaliteit van dienstverlening aan onze inwoners. Iedereen telt daarbij mee. Onze belofte is dat iedereen zich begrepen, geholpen, betrokken en thuis voelt. Dat bereiken we door belangstelling te tonen, deskundig en gedreven te werken en altijd naar de bedoeling te handelen. Deze belofte is de toetssteen van de manier waarop wij ons werk doen. We behandelen iedereen gelijk en met respect. Transparantie en duidelijkheid zijn daarbij essentieel, zodat we een gemeente zijn die staat en gaat voor haar inwoners, ondernemers en bezoekers.

De gemeenteraad heeft hierin een belangrijke rol. Zij is de vertegenwoordiging van onze samenleving. De gemeenteraad komt maandelijks bij elkaar. Daar worden financiële kaderstellende onderwerpen besproken.

Inwoners en ondernemers kunnen de collegeleden aanspreken. Het college luistert naar de belangen die onder de aandacht gebracht worden vanuit de samenleving en reageren daar adequaat op. Ons doel hierbij is dat er effectieve aandacht is voor het behoud en de versterking van de identiteit van de gemeente Midden-Delfland, haar dorpen en gemeenschappen.

Kenmerkende elementen die ontstaan uit Cittaslow zijn kwaliteit, sociale verbinding, duurzaamheid, cultuurhistorie, gastvrijheid en ondernemerschap. Deze elementen passen bij wie wij zijn. Deze onderwerpen hebben grote invloed op de beslissingen in de andere beleidsgebieden van deze programmabegroting. Deze uitgangspunten zijn vertaald in de visie VITA Cittaslow Nederland. VITA is Italiaans voor leven en staat voor de kwaliteit van leven en is de afkorting van de woorden Verbinding, Identiteit, Toekomstbestendigheid en Ambitie.

De plaatselijke samenleving vormt de identiteit van gemeenschappen. Het oorspronkelijke veenweidelandschap bepaalt de identiteit van de gemeente Midden-Delfland. Behouden en versterken van de kwaliteit van het landschap zijn voor ons belangrijke taken. De identiteit van de dorpen is zeer waardevol. Onze gemeenschappen zijn Cittaslow. Soms zijn we hier bewust mee bezig, soms komt het gewoon vanuit onze aard. Doel van Cittaslow is het verbeteren van de kwaliteit van leven om te voldoen aan de behoeften van de mensen en hun leefomgeving.

Bewuste gemeenschappen betekent dat we in Midden-Delfland eerst nadenken over het maatschappelijk probleem en de daarbij goed passende oplossing. Daarna nemen we samen stappen om een zo goed mogelijk resultaat te halen voor de lange termijn. We zoeken naar oplossingen waarin we letten op vernieuwing en participatie. We proberen een goede balans te vinden tussen sociale en ecologische opgaven en kijken daarbij ook naar de kosten en opbrengsten. Hierbij werkt de gemeente samen vanuit de identiteit van de gemeenschappen, die is ontstaan vanuit het landschap en (cultuur)historie. Het gaat om het bewust zijn waar je vandaan komt, het thuis voelen en het handelen en dit te baseren op (maatschappelijke) waarden en opbrengsten. Het lidmaatschap van Cittaslow is voor de gemeente van wezenlijk belang. Het helpt bij het maken van keuzes en laat zien wat wij als gemeente belangrijk vinden.

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken

We zijn een aansprekende en aanspreekbare gemeente voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We streven vanuit een herkenbare identiteit en continuïteit naar een sterke positie voor onze gemeente op regionaal en ook landelijk niveau. Wij doen dit vanuit de regionale samenwerking (o.a. Gebiedstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland, MRDH), Cittaslow en samenwerking met de provincie Zuid-Holland.

De relatie met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties gaan we in samenwerking met de gemeenteraad verstevigen vanuit een vernieuwend kader voor overheids- en inwonersparticipatie. De uitwerking van de Toekomstvisie Midden-Delfland 2050 en de invoering van de Wet versterking participatie op decentraal niveau zijn daarbij kaderstellend.

Concrete doelen/acties voor 2025

Dit doen we door aanspreekbaar te zijn:

• actualisatie kaders voor inwoners- en overheidsparticipatie
• Vertegenwoordiging van de samenleving door de raad.
• We zijn zichtbaar en aanspreekbaar voor de inwoners in de gemeente
• Mogelijkheid om afspraken te maken
• Uitvoering geven aan de dienstverleningsvisie

Dit doen we door duidelijk te zijn:

• We geven invulling aan onze wettelijke taken
• We werken op basis van vastgesteld beleid
• We zetten in 2025 extra in op de dienstverlening

Specifiek inhoudelijke doelen voor de uitvoering van dit programma zijn opgenomen in de beleidsprogramma’s van deze begroting. Rode draad hierbij vanuit de bestuurlijke organisatie is de aanpak van maatschappelijke vraagstukken vanuit het belang van de inwoners in een regionale context. De komende periode is de inzet gericht op het versterken van onze regionale positie. Hierbij moet de regionale samenwerking een meerwaarde opleveren voor de aanpak van maatschappelijke doelen en lokale opgaven.

Instrumenten

• Inspraakverordening (wordt participatieverordening)
• Klachtenverordening
• Reglement van orde voor de raadsvergaderingen (spreekrecht)
• Verordening op de commissies (spreekrecht)
• Beleidskader communicatie
• Nota burgerparticipatie (wordt geactualiseerd met inwoners- en overheidsparticipatie)
• Social Media
• Vereniging van Nederlandse Gemeenten
• Cittaslow (VITA=Verbinding, Identiteit, Toekomstbestendigheid en Ambitie)
• Fonds GGU
• Verbonden partijen (paragraaf 3.2) en informele regionale afspraken (o.a. Landschapstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland, Bestuurlijk overleg ruimte Haagse regio, Bestuurlijke Tafel Wonen en Regionale Regietafel Opvang Asielzoekers Haaglanden)

Operationeel doel om het gewenste effect in de samenleving te bereiken
We zijn een aansprekende en aanspreekbare gemeente voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We streven vanuit een herkenbare identiteit en continuïteit naar een sterke positie voor onze gemeente op regionaal en ook landelijk niveau. Wij doen dit vanuit de regionale samenwerking (o.a. Gebiedstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland, MRDH), Cittaslow en samenwerking met de provincie Zuid-Holland. De relatie met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties verstevigen we vanuit het (nieuwe) Beleidskader Participatie. De uitwerking van de Toekomstvisie Midden-Delfland 2050 is daarbij richtinggevend.

Wat deden we in 2025

Dienstverlening

De dienstverlening aan onze inwoners is een basistaak van de gemeente. Het behouden van goede elementen en verbeteren van de kwaliteit is een continu werkproces.  De kaders hiervoor komen uit de Dienstverleningsvisie 2023-2033. Die zijn in 2025 uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Dienstverlening 2025-2029.  Aanbevelingen uit de 0-meting zijn verwerkt in concrete verbeteringen bij de meldingen openbare ruimte, vergunningen Omgevingswet en evenementen. Structurele aandacht is aanwezig voor de bewustwording bij medewerkers om mee te denken, te werken volgens de bedoeling en contact te houden met inwoners.

Onderdeel van die bewustwording is het programma Heldere Taal. Doel is duidelijker en begrijpelijker te communiceren met inwoners. Hierbij is een schrijfstijlwijzer ontwikkeld en zijn trainingen gegeven om begrijpelijk brieven te sturen en de toegankelijkheid te vergroten. Dit wordt ook ondersteund door WIJ Midden-Delfland voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. De servicenormen en gedragsregels zijn aangepast naar B1-taalniveau en gepubliceerd op de pagina dienstverlening  op de website.

Inwoners hebben de keuze om schriftelijk of digitaal formele berichten te versturen aan de gemeente. Voor formele berichten is de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer op 1 januari 2026 in werking getreden. Voor alle gemeentelijke producten is een digitaal kanaal aangewezen dat gebruikt dient te worden. Deze kanalen zijn digitaal veilig en worden aangepast aan de wet (verzenden ontvangstbevestiging, aanmaken en kunnen delen van logfile e.d.). Aanpassingen worden doorgevoerd in het project Wmebv om te zorgen dat op termijn alle aanvragen procesmatig in een zaaksysteem worden ontvangen, verwerkt en afgedaan. In 2025 en 2026 worden de pdf-formulieren op de website vervangen door E-formulieren met DigiD of E-herkenning.

Participatie en inwonersinitiatief

Onderdeel van het dienstverleningsprogramma is een wijziging van de betrokkenheid van inwoners. Dit is uitgewerkt in het Beleidskader participatie Midden-Delfland 2025. Onderdeel hiervan is ook het voor inwoners vereenvoudigen van de mogelijkheid een taak van de gemeente over te nemen of uit te voeren (inwonersinitiatief).  Het beleidskader participatie heeft als uitgangspunt een omslag te realiseren in de wijze waarop inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties betrokken worden bij het gemeentelijk beleid.

Kaders zijn aangegeven wanneer participatie van meerwaarde kan zijn en hoe die dan in te vullen. Daarbij is de omslag dat niet de oplossing aan de gemeenschap wordt aangeboden, maar vanuit het vraagstuk (maatschappelijke opgave) met de inwoners contact wordt gezocht. Deze andere werkwijze wordt organisatorisch in 2026 ingevoerd en toegepast bij nieuwe projecten. Hiermee wordt invulling gegeven aan de uitgangspunten en ambities die inwoners hebben opgenomen in de Toekomstvisie Midden-Delfland 2050.

Cittaslow

Het Bijzonder Provinciaal Landschap, de sociale cohesie van de gemeenschappen bevestigen de identiteit van Midden-Delfland. De Nederlandse Cittaslows werken aan de kwaliteit van leven voor haar inwoners en streven naar een bloeiende, veilige en sociale leef-, woon- en werkomgeving waar inwoners, ondernemers en bezoekers zich thuis voelen. In 2025 is gestart met het werken vanuit de visie VITA Cittaslow Nederland. VITA-Italiaans voor leven en staat voor Verbinding, Identiteit, Toekomstbestendigheid en Ambitie.

In de visie is de afspraak opgenomen dat een onderlinge audit bij iedere Nederlandse Cittaslow-gemeente wordt uitgevoerd. Op basis van een auditrapportage is deze ook in Midden-Delfland uitgevoerd. De auditvragen zijn bedoeld om het onderscheidende karakter en kwaliteiten van de gemeente inzichtelijk te krijgen. Op basis van de beantwoording vindt een kritisch en inspirerend gesprek plaats met vertegenwoordigers vanuit twee auditgemeenten. Uit het concept verslag blijkt dat de waarden van Cittaslow in Midden-Delfland goed aanwezig zijn en onze organisatie vanuit die waarden werkt. Tegelijkertijd ook de constatering dat die waarden als vanzelfsprekend worden beschouwd, waardoor het zijn van Cittaslow niet altijd zo gevoeld wordt.

Kwaliteit openbaar bestuur

De provincie Zuid-Holland is positief actief in de ondersteuning van gemeenten om de kwaliteit van het openbaar bestuur te versterken. Formeel wordt dit gedaan vanuit het Interbestuurlijk Toezicht (IBT). Op de terreinen archief- en informatiebeheer, financiën, monumentenzorg en archeologie en omgevingsrecht scoort de gemeente ‘geel’. Dit houdt in dat deze beleidsvelden extra aandacht behoeven. Aan de verbeteringen wordt gewerkt en krijgt ook een vervolg in 2026. Op het beleidsveld ruimtelijke ordening scoort de gemeente groen; dit houdt in dat dit beleidsveld voldoet aan alle criteria. Op de taak huisvesting vergunninghouders scoort de gemeente oranje. Dit houdt in dat voor de huisvesting van ‘statushouders’ sprake is van een achterstand, welke in 2026 verminderd moet worden.

In 2025 is gebruik gemaakt van de provinciale pilot De Spiegel. Doel van deze pilot is om buiten de actualiteit en politieke kaders als organisatie het lerend vermogen te versterken met een zelfreflectie (spiegel). Opbrengst van dit extern begeleide traject is een advies hoe de processen en samenwerking verder te verbeteren.  In december is het advies uitgebracht in een spiegelbrief  met een basis voor ontwikkelprogramma. De uitwerking van dit advies is gekoppeld aan het programma GriffieFit en wordt opgepakt door bestuurlijke driehoek van burgemeester, griffier en gemeentesecretaris.

Samenstelling college

Op 1 juli is wethouder M. Klijmij-van der Laan namens het OGP benoemd in het college. Hij volgt de heer A.F. de Leede op die om gezondheidsredenen was terug getreden. De wethouders F.A. Voskamp (CDA) en M. Oderwald-Ruijsbroek (D66) en burgemeester F.I. Noordermeer-van Slageren zijn heel 2025 lid geweest van het college van burgemeester en wethouders.

De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) werkt met de 21 deelnemende gemeenten aan het verbeteren van de mobiliteit en het versterken van het economisch vestigingsklimaat van de regio Rotterdam Den Haag. Vanuit deze formele taken vervult de MRDH ook een netwerkfunctie, zoals bij de Regionale Energiestrategie (RES) en NOVEX ZR (verstedelijking). Deze netwerkfunctie wordt ook formeel ingevuld als lid van het bestuurlijk overleg met het Rijk en andere partners in het BOL (Bestuurlijk Overleg Leefomgeving) en BO MIRT (Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport). Hierin worden de ruimtelijke afwegingen vanuit de kerntaken mobiliteit en economische vestigingsklimaat betrokken. In 2025 zijn de visies 2050 voor het Economisch Vestigingsklimaat en Mobiliteit in een zienswijzeprocedure door de 21 gemeenteraden behandeld. Vaststelling wordt verwacht in 2026, waarna de uitwerking in de strategische agenda 2026-2030 verder vorm krijgt. Zie hiervoor ook de paragraaf verbonden partijen met een uitgebreidere toelichting.

Uitgaven

Onderschrijding bestuurlijke samenwerking (€ 27.263)
De voornaamste reden voor deze onderschrijding betreft een verschuiving in werkgeverslasten (ca € 10.000) en lagere lasten inzake regionale samenwerking ( ca € 15.000).

Overschrijding Bestuursorganen (€ -202.459)
De overschrijding bestaat voornamelijk uit een hogere storting in de voorziening (- € 141.470) samen met hogere werkgeverslasten. Betreft hier een overschrijding (ca - € 55.000).

Overschrijding Burgerzaken (€ -111.771)
De extra tweede kamer verkiezing was niet gepland. We hebben hierdoor meer kosten gemaakt (- € 65.000). Sowieso de eigen collega’s van KCC/Burgerzaken hebben uren weggeschreven op deze post. En collega’s van andere teams hebben uren op deze post geschreven. We verwachten nog een vergoeding te ontvangen voor de ‘meerkosten deelname experiment nieuw stembiljet Tweede Kamerverkiezing’ via gemeentefonds in 2026, bedrag is nog niet bekend. Daarnaast hebben we te maken gehad met de overgang van Citrix naar Remote welke ontzettend veel tijd heeft gevraagd van onze applicatiebeheerder. Daarnaast hebben we veel problemen met applicaties gehad (telefonieproblemen/storingen), de JCC-migratie heeft veel tijd in beslag genomen. Verder zien we een toename van vreemdelingen/naturalisaties én de complexiteit van deze vraagstukken neemt toe wat extra uitzoekwerk/tijd gekost heeft (- € 51.000).

Overschrijding Raad en raadscommissies (€ -44.711)
Voornamelijk overstijging vergoedingen gemeentelijk dienstverband ( ca -€ 49.000).

Inkomsten

Overschrijding Burgerzaken (€ 46.243)
Op de post “Salarissen en sociale lasten” zijn aanzienlijk minder uren op geboekt vanwege de verkiezingen. 3 collega’s hebben extra uren gemaakt voor de tweede kamer verkiezing. Hierdoor hebben zij in die periode minder uren gemaakt op deze post. Daarbij is post “contributies en abonnementen” pas eind 2025 overgeheveld en hier is nauwelijks op geschreven (€ 46.243).

Dat de gemeente Midden-Delfland een veilige gemeente is om in te wonen, werken en recreëren.

Gewenst maatschappelijk effect

Dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in Midden-Delfland. Wanneer er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, merken inwoners dat de gemeente dit adequaat oppakt.

Een goede en veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde bij de beleving van de kwaliteit van leven in een gemeente. Cittaslow besteedt bij de fysieke leefomgeving aandacht aan herstel en herbestemming van vervallen locaties en leegstaande panden. De aandacht voor de fysieke leefomgeving draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid in een gemeente.

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken

We zetten in op het continueren van ons veiligheidsniveau. We zetten lopende activiteiten voort. De meeste aandacht gaat uit naar de veiligheidsaspecten die we noemen in het geldende actieprogramma veiligheid. Ons operationele doel staat eveneens in dit actieprogramma.

Concrete doelen/acties

Veiligheid waarborgen is een steeds complexer wordende kerntaak van de overheid. Veiligheidsproblemen worden groter en dringender. Zo nemen criminaliteit, zoals ondermijning en cybercriminaliteit, en fysieke veiligheidsrisico’s, toe. De effectieve aanpak van de veiligheidsvraagstukken vraagt bovendien steeds vaker integrale samenwerking, bijvoorbeeld tussen zorg en veiligheid en tussen private en publieke partijen.

Zo zullen er continu Beleids- en programmaontwikkelingen rond integrale veiligheid (zoals het IVP/Integraal Veiligheidsbeleid ) plaatsvinden en rond specifieke veiligheidsthema’s zoals Ondermijning, Cybercrime en Informatiebeveiliging.

Wat gaan we daarvoor doen?

• Het maken van (risico-)analyses, evaluatie en benchmarks van veiligheidsvraagstukken en de aanpak daarvan (met o.a. ondersteuning van het RIEC), zoals enquêtes veiligheid en leefbaarheid, de benchmark integrale veiligheid.
• Ontwikkeling en implementatie van instrumenten, interventies en onderdelen van een veiligheidsaanpak zoals Toezicht en handhaving Openbare Ruimte;
• Het Integraal Veiligheidsbeleid 2024 - 2027 uitvoeren met de bijbehorende uitvoeringsplannen;
• We gaan specifiek inzetten op ondermijning om daarover onze kennis te vergroten en een goed beeld te krijgen van eventuele ondermijning in onze gemeente;
• Organisatie- en netwerkontwikkeling van actoren in het veiligheidsdomein.

Daarnaast willen we een Bibob-coördinator aanwijzen die verantwoordelijk is voor de coördinatie en uitvoering van de Bibob-toetsen zodat dit organisatiebreed opgepakt kan worden. De Wet Bibob geeft de gemeente de mogelijkheid de achtergrond van een aanvrager van bijvoorbeeld een vergunning, subsidie of vastgoedtransactie met de gemeente te onderzoeken. Door toepassing van deze wet kan de gemeente voorkomen dat ze criminele activiteiten faciliteert door bijvoorbeeld het verlenen van een vergunning. Dit is een volledig nieuwe rol die veel Bibob kennis en ervaring vraagt. Wij kunnen deze rol niet intern invullen en heb daarom onderzocht wat de mogelijkheden zijn om het extern uit te besteden. Hierover volgt nog een advies.

Instrumenten

• IVB (integraal veiligheidsbeleid)
• Uitvoeringsprogramma IVB
• Algemene Plaatselijke Verordening Midden-Delfland (en bijzondere wetten)
• Evenementenbeleid
• Horecabeleid
• Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden
• Regionaal Crisisplan Haaglanden
• Onze handhavers/BOA's
• Veiligheidshuis– en kamer
• VTH beleid (vergunning-, toezicht- en handhavingsbeleid)
• Het RIEC en Bibob (van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur)
• Bemiddeling & Mediation

Partners in 2025
De samenwerking met onze partners, zoals buurtpreventie, politie en brandweer, is verder versterkt. We hadden regelmatig overleg met onze partners, waarbij de focus lag op de thema’s uit het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 en het bijbehorende uitvoeringsplan.

Wat deden we in 2025

De samenwerking tussen de BOA’s en de wijkagenten is sterker en intensiever geworden. Meldingen worden regelmatig besproken en, wanneer gewenst, teruggekoppeld aan de melder.

Afgelopen jaar is ingezet op de Bibob aanpak. De raad heeft daar voor de gevraagde projectperiode de middelen voor ter beschikking gesteld. De werkwijze is gestart en zal te zijner tijd ge-evalueerd worden.

Er is in 2025 veel aandacht besteed aan crisisbeheersing. Er zijn oefeningen gehouden die ons voorbereiden op crisissituaties. Daarnaast hebben veel medewerkers trainingen gevolgd of cursussen afgerond ter voorbereiding op nieuwe functies binnen crisisbeheersing. Ook is een regionale samenwerking gestart om de regio voor te bereiden op 72 uur uitval van nutsvoorzieningen. Midden-Delfland werkt hieraan mee.

Verder is de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) actueel gehouden. Dit past binnen de werkwijze om jaarlijks te bekijken of actualisatie nodig is, zodat regelgeving up-to-date blijft en aansluit bij nieuwe ontwikkelingen.

De gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is ontstaan door de Wet veiligheidsregio’s. In deze wet staat dat gemeenten moeten samenwerken. Ze moeten samen afspraken maken over hoe ze omgaan met brandweerzorg, rampenbestrijding en crisissituaties en geneeskundige hulpverlening. Met politie, zorg en het Veiligheidshuis Haaglanden werken we aan een gezamenlijke aanpak bij gebiedgebonden overlastgevende thema's.

Uitgaven

Onderschrijding Brandweer en rampenbestrijding (€ 53.688)
De onderschrijding is vooral toe te schrijven aan de bijdrage aan de VRH. De bijdrage werd lager dan voorzien.

Inkomsten:

Onttrekking uit de Algemene reserve:

Uit de algemene reserve wordt in 2025 voor € 20.000 minder onttrokken voor het doorschuifbudget aanpak van ondermijning.
Uit de algemene reserve wordt in 2025 voor € 8.683 minder onttrokken voor het doorschuifbudget JCC servers en hostingskosten.