Programma 7: Ruimtelijke ordening, ontwikkeling en

In de ruimtelijke ordening hebben meerdere belangen en ontwikkelingen invloed op de bestaande en toekomstige leefomgeving van inwoners van onze gemeente. Wij willen ruimtelijke projecten tot ontwikkeling brengen mede met participatie van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ruimtelijke projecten. Zo werken wij aan een groter maatschappelijk draagvlak voor ontwikkelingen van bijvoorbeeld woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen. Daarnaast biedt ons ruimtelijk beleid, dat vooral is vastgelegd in de Omgevingsvisie 1.0, handvatten om tot goede belangenafweging te komen. Hierbij gaat het aan de ene kant om het bereiken en behouden van een veilige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving met omgevingskwaliteit, en aan de andere kant om het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving om te voorzien in maatschappelijke behoeften.

Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht geworden, en eveneens de Wet kwaliteitsborging. Het doel van de Omgevingswet is om een goede balans te vinden tussen een veilige en gezonde leefomgeving en een goede kwaliteit van de omgeving. Dit wordt gedaan door de fysieke leefomgeving goed te beheren, te gebruiken en te ontwikkelen om aan maatschappelijke behoeften te voldoen.

De huidige Wet natuurbescherming (Wnb) is opgegaan in de Omgevingswet. Belangrijk doel ervan is bescherming van de soortenrijkdom van planten en dieren, maar ook behoud en beheer van waardevolle landschappen en gebieden. Het instrument Soortenmanagementplan (SMP) is een instrument dat dient als ecologische onderbouwing bij verlenen van een gebiedsgerichte/generieke ontheffing door de provincie. In het SMP worden voorwaarden en maatregelen opgenomen waarmee de staat van instandhouding van (beschermde) soorten wordt geborgd tijdens de uitvoering van eventuele activiteiten gedurende een langere periode, en hoe met de aanwezige (beschermde) soorten en hun leefgebied wordt omgegaan. Een generieke of gebiedsontheffing bespaart op den duur tijd en geld bij eventuele ontwikkelingen, zoals bij verduurzaming van gebouwen. Het SMP ondersteunt en versnelt onder andere het realiseren van de doelstellingen uit het vastgestelde uitvoeringsprogramma Energietransitie.

Water en bodem zijn de komende jaren een belangrijk thema. 'Water en Bodem Sturend’ is door het Rijk en de provincie omarmd als ordeningsprincipe in de ruimtelijke ordening. Aspecten die aandacht zullen moeten krijgen in onze Omgevingsvisie 2.0 zijn onder meer: tegengaan wateroverlast (inclusief waterberging), verhogen grondwaterpeil in veenweidegebieden en tegengaan oxidatie van veen door het scheuren van grasland, mogelijke bescherming nieuwe drinkwaterbronnen, en klimaatbestendigheid van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Het landschap van Midden-Delfland levert een waardevolle bijdrage voor onze gemeente en de regio aan het vasthouden van water in relatie tot bodemdaling, en het voorkomen van wateroverlast in bebouwd gebied. De gemeente Midden-Delfland heeft een belangrijke rol om dit thema samen met regionale partners gestalte te geven in het zogenaamde Verstedelijkingsgebied Zuidelijke Randstad binnen het nationale omgevingsbeleid, en de aanstaande Omgevingsvisie van de provincie.

Cittaslow richt zich op behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit van de (fysieke) leefomgeving. De Omgevingsvisie 1.0 is hierbij een belangrijk instrument. De visies Midden-Delfland®2025 en Behoud door ontwikkeling kennen ook een belangrijke ruimtelijke component. Deze bestaat uit bescherming van de ruimtelijke kwaliteit via het Omgevingsplan, herontwikkeling via een grondexploitatie en aanpak van vervallen of leegstaande locaties.

Concrete acties voor 2025

Evaluatie implementatie Omgevingswet: De verwachting is dat eind 2024 voldoende ervaring opgedaan is om een goede inschatting te kunnen maken van de structurele implicaties die de Omgevingswet heeft op de organisatie, de financiën en personele formatie. Tevens kan besluitvorming over het in 2024 geactualiseerde beleid voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) in 2025 invloed hebben op de vereiste personele formatie.

Kostendekkendheid leges: Op basis van een in 2024 uitgevoerd onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges onder de Omgevingswet, worden de resultaten van 2025 afgezet tegen de uitkomsten van het onderzoek. Ook binnen de VNG is kostendekkendheid van VTH-taken onderwerp van gesprek, dat samen met diverse belangenpartijen en op interbestuurlijk niveau gevoerd wordt onder meer ten aanzien van mogelijke compensatie vanuit het Rijk voor de nadelige effecten van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor gemeenten. Monitoring blijft belangrijk voor eventuele verdere compensatie. Daarom roept de VNG alle gemeenten op om deel te nemen aan de Financiële Monitor Omgevingswet. Midden-Delfland heeft zich aangemeld.

Omgevingsvisie 2.0: in de loop van 2025 wordt gestart met het proces om te komen tot de Omgevingsvisie 2.0. De Toekomstvisie 2050 is een belangrijke basis. De dorpsvisies, en het in 2025 op te stellen nieuwe beleid voor economie en toerisme/recreatie vormen bouwstenen voor de Omgevingsvisie 2.0.

Erfgoedbeleid: We ontwikkelen actueel beleid om de cultuurhistorie te handhaven en beleefbaar te maken, dusdanig dat we voldoen aan de aangescherpte criteria van het Interbestuurlijke toezicht van de provincie.

Ruimtelijke omgevingskwaliteit: herzien Welstandsnota Midden-Delfland 2018.

Recreatie: We stellen beleid op voor versterking van toerisme en recreatie in Midden-Delfland en het Bijzonder Provinciaal landschap in het bijzonder. We toetsen initiatieven en ontwikkelingen aan de vraag of deze de toegankelijkheid van het landschap of de functie als groen recreatiegebied bevorderen. Ook toetsen we aan het behoud van historische elementen en gebouwen.

Ecologie en biodiversiteit: Om te voldoen aan de wet en er voor te zorgen dat ontwikkelingen en initiatieven voortvarend en met de juiste maatregelen ter hand genomen kunnen worden, wordt fasegewijs ecologisch beleid voor Midden-Delfland vorm gegeven aan de hand van soortenmagementplannen per nader af te bakenen gebied, zoals de dorpen en het landelijk gebied.

Water en bodem: De kwaliteiten van bodem, ondergrond en waterstructuur worden meer als sturende principes ingezet bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Het gaat hier om het benutten, beschermen en beheren van het bodem- en grondwatersysteem in relatie tot het verantwoord aanbrengen, beheren en afbouwen van functies in de ondergrond. De opgaven met betrekking tot water en bodem vragen samenwerking met alle gebiedspartijen, met name het Hoogheemraadschap.

Spoorverdubbeling: Voor de spoorverdubbeling in ons landschap tussen Schiedam en Delft blijven we ons inzetten voor een vruchtbare samenwerking met betrokken partijen, waaronder Prorail, om uiteindelijk voldoende financiële dragers vanuit Rijk, provincie of regio te genereren om de kwaliteiten van het Bijzonder Provinciaal Landschap te behouden of te versterken. Dit door niet alleen de schade aan het landschap en de barrière werking van het spoor te beperken, maar juist ook een meerwaarde; een ‘plus’ voor het landschap, te creëren.

Instrumenten

• Omgevingsvisie 1.0
• Toekomstvisie 2050
• Midden-Delfland®2025
• Landschapsontwikkelingsperspectief
• Structuurvisie Midden-Delfland 2025 (5 juli 2011)
• Omgevingsbeleidsplan Midden-Delfland (2017)
• Bouwverordening Midden-Delfland 2007
• Welstandsnota Midden-Delfland 2018
• Erfgoedverordening Midden-Delfland 2024 (besluitvorming moet nog plaatsvinden)
• Handleiding Beeldkwaliteit Buitengebied 2016/Beeldkwaliteitsplannen
• Handboek Erfgoed Midden-Delfland
• Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Midden-Delfland
• Grondbeleid inclusief grondexploitaties
• Aanwijzing Bijzonder Provinciaal Landschap (inclusief visie en uitvoeringsprogramma Gebiedstafel BPL)
• Grondinstrument (onderdeel Duurzaam Boer Blijven)

Resultaten 2025

Midden-Delfland werkt vanuit ruimtelijke en landschappelijke samenhang tussen het Bijzonder Provinciaal Landschap en de daarin gelegen dorpen toe naar een Omgevingsvisie waarin kwaliteit van leven voor inwoners, ondernemers en bezoekers voorop staat. Hierbij wordt een integrale afweging gemaakt van de maatschappelijke belangen zoals die zijn of nog worden uitgewerkt in de Nationale Omgevingsvisie, de Provinciale Omgevingsvisie en de - samen met stakeholders ontwikkelde - toekomstvisie 2050.

In het najaar van 2025 zijn wij gestart met het proces om te komen tot Dorpenvisies als eerste bouwsteen voor de Omgevingsvisie 2.0.

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 zijn diverse acties die verband houden met het kunnen uitvoeren van deze wet geïmplementeerd. Ook zijn er technische, procedurele en inhoudelijke verbeteringen doorgevoerd. Deze acties hebben een vervolg gekregen in 2025.

Gelijktijdig met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het Omgevingsplan van rechtswege in werking getreden. Hierin zijn de voormalige bestemmingsplannen en de zogenoemde 'bruidsschat' vastgelegd. Gemeenten hebben tot 2032 de tijd om dit Omgevingsplan van rechtswege om te zetten naar één omgevingsplan voor de hele gemeente. Dit is een omvangrijk proces. Daarom zijn wij in 2025 gestart met het opstellen van een transitiestrategie over het stapsgewijs doorlopen van dit proces. Verder hebben wij een regelbibliotheek gemaakt en de bruidsschat gepubliceerd als onderdeel van de technische inrichting van het Omgevingsplan.

Verder is aan de invoering Omgevingswet de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) gekoppeld. Kern van deze wet is dat de aanvrager een onafhankelijke kwaliteitsborger aanwijst. Deze instelling toetst aan de wettelijke bouwkundige eisen en houdt toezicht op de bouw. De gemeente mag alleen toetsen aan de overige bouwkundige en ruimtelijke thema’s, zoals omgevingsplan en welstand. Ook beoordeelt de gemeente het borgingsplan en de risicoanalyse. Daarna heeft de gemeente feitelijk alleen nog de rol van handhaver. De werkprocessen van bouw- en woningtoezicht zijn hierop aangepast.

Ten slotte is ingezet op:

• de woningbouwplannen die zijn gericht op diverse doelgroepen,
• het faciliteren van nieuwe en bestaande ondernemingen die passen bij de dorpscentra rekening houdend met de leefbaarheid en vitaliteit van de dorpen,
• de verkeersveiligheid, -afwikkeling en -verbindingen,
• en de inrichting van woongebieden met aandacht voor klimaatadaptatie en energietransitie.

Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd door de Wet milieubeheer.

De deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland heeft als doel op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek. Ook schept dit de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten.

Uitgaven

Overschrijding Ruimtelijke ordening (€ 137.738) Bouwplannen (niet zijnde grexen) particulier initiatief: Het aantal bouwplannen van particuliere partijen die de gemeente begeleidt, is toegenomen. Bij deze bouwplannen heeft de gemeente geen grondpositie en is er dus geen sprake van grondexploitaties. Financieel uitgangspunt hierbij is dat wij kostenverhaal toepassen: de kosten die we maken brengen wij in rekening bij de initiatiefnemer/ontwikkelende partij. Om kostenverhaal inzichtelijk te maken ramen we in deze begroting zowel de te verwachte kosten als ook de te verwachte opbrengsten (zie ook baten).

Bouwplannen (niet grexen) initiatief gemeente:  Voor de inzet op gemeentelijke initiatieven (die geen grondexploitaties zijn of worden) is in eerste instantie geen kostenverhaal mogelijk. Voor deze plannen vragen wij de raad om uitvoeringsbudgetten (zoals Hoornbloem en Centrum Schipluiden).

Ruimtelijke ordening, bouwplannen initiatief gemeente en particulier tezamen:
Op dit taakveld is een overschrijding in verband met toekomstig te verwachten verlies op anterieure overeenkomsten (€ 131.044) via de verliesvoorziening AOK. Daarnaast valt de onderschrijding op inhuur personeel en advieskosten weg tegen een verschuiving van werkgeverslasten. Het restant zit in kosten uit anterieure overeenkomsten waar een inkomst tegenover staat

Inkomsten

Onderschrijding Ruimtelijke ordening (€ -305.404)
De onderschrijding ontstaat vooral op bouwplannen particuliere initiatieven / anterieure overeenkomsten.
In de begroting gaan wij ervan uit dat wij voor onze inzet op particuliere initiatieven (bouwplannen niet zijnde grexen, particulier initiatief) kostenverhaal toepassen. Wij gaan er in de begroting van uit dat wij 80% van de te maken kosten daadwerkelijk kunnen verhalen.
Wij hebben echter minder kosten kunnen verhalen dan was begroot. Het lukt namelijk niet altijd om tot ondertekening van een anterieure overeenkomst te komen. Onzekerheid binnen (regelgeving over) de woningmarkt is hierbij een belangrijke oorzaak. Doordat het niet altijd lukt om tot een overeenkomst te komen ontstaat er een onderschrijding op de raming inkomsten.

Wij streven naar een evenwichtige woningvoorraad, waarbij het accent per dorp verschilt. Dit beleidsveld heeft een sterke relatie met het sociaal domein (onder andere Wet maatschappelijke ondersteuning, statushouders, voorrangsverklaringen, langer zelfstandig wonen, sociale cohesie en veilige woonomgeving), locatieontwikkeling en ruimtelijke ordening (randvoorwaarden en planning nieuwe woningbouwlocaties).

Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen volgen we de uitgangspunten en doelstellingen van de Woonvisie 2024-2030. Voor nieuwe projecten geldt dat minimaal 60% van de woningen sociaal en betaalbaar moet zijn, waarvan tenminste 30% sociale woningen zijn. We werken ook aan woningen die geschikt zijn voor ouderen en bijpassende voorzieningen, zoals huisartsenzorg. De verwachte toename van het aantal ouderen maakt dit noodzakelijk. Voor het realiseren van deze woningen werken we samen met zorginstellingen en Wonen Midden-Delfland. We streven ernaar om gemiddeld 50-70 woningen per jaar te realiseren.

Wij nemen onze verantwoordelijkheid voor de opvang en huisvesting van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen. De aantallen worden bepaald op regionaal niveau.

Voor het in stand houden van de voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in de dorpen in Midden-Delfland is woningbouw van groot belang. De nieuwe potentiële locaties komen aan de orde bij de op te stellen dorpsvisies. Zodoende is er ruimte voor een integrale politiek-bestuurlijke afweging omtrent potentiële woningbouwlocaties, ook voor na 2030.

Kwaliteit van leven en wonen gaan hand in hand. Vanuit Cittaslow streven we naar een kwalitatieve inrichting van de woon- en leefomgeving. Het lokale beleid is gericht op de persoonlijke omstandigheden van inwoners en verschillende doelgroepen in de gemeente. Bij de planvorming voor woningbouw zijn duurzaamheid, veiligheid en de bijdrage aan de vitaliteit van de dorpen belangrijke beleidsonderdelen.

Concrete acties voor 2025

Uitvoering geven aan Woonvisie
Wij realiseren gemiddeld 50-70 woningen per jaar en creëren meer betaalbare woningen voor mensen uit onze dorpen.

Samenwerking met Wonen Midden-Delfland
Wij blijven intensief samenwerken met de woningcorporatie Wonen Midden-Delfland en straks (2025) de gefuseerde corporatie. Jaarlijks maken we prestatieafspraken met de corporatie en huurdersverenigingen.

Uitvoering Woningbouwprogramma
In alle drie de dorpen worden woningen aan de voorraad toegevoegd. Ons woningbouwprogramma is vastgelegd in de Regionale Realisatie Agenda (de Woondeal) en door de Provincie Zuid-Holland vastgesteld. Hierin is de realisatie van 474 woningen tot en met 2030 opgenomen. In Den Hoorn worden onder andere woningen opgeleverd aan de Woudselaan. Voor centrum Den Hoorn, De Kreek fase IV, Equestrum en de Hoornbloem worden de woningbouwplannen voortgezet. In Schipluiden zijn er onder andere plannen in voorbereiding voor het toevoegen van woningen in het centrum, Keenenburg V en de Zuidrand. In Maasland worden er woningen opgeleverd in De Houve, de Maaslandse Zoom en op de Maaslandse Dam.

Aandacht voor wonen met zorg
De verwachte toename van het aantal ouderen maakt het noodzakelijk hier passende woningen voor te ontwikkelen. Voor het realiseren van deze woningen werken we samen met zorginstellingen en woningcorporatie.

Maximaal benutten subsidiemogelijkheden voor woningbouw
Rijk en provincie bieden subsidiemogelijkheden aan voor stimulans woningbouwprogrammering. Het gaat hier om bijdragen die een impuls moeten geven aan het versnellen van woningbouw of het bijdragen bij een tekort. Het gaat om regelingen zoals de Vliegende Brigade, de Knelpuntenpot Sociale Woningbouw en de Startbouwimpuls. We bewaken welke projecten hiervoor in aanmerking komen en zorgen voor een tijdige aanvraag.

Instrumenten

• Woonvisie 2024-2030.
• Toekomstvisie 2050
• Omgevingsvisie 1.0
• Visie Behoud door ontwikkeling (Vitale Dorpen 2025)
• Huisvestingsverordening Midden-Delfland 2023
• Regionale Realisatie Agenda: gemeentelijk aandeel in regionale nieuwe woningmarktafspraken
• Prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland
• Wet maatschappelijke ondersteuning en de voorzieningen die daarop gebaseerd zijn (wonen, zorg en welzijn)
• Bestuurlijke Tafel Wonen (de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking in de woningmarktregio Haaglanden)
• Anti-speculatiebeleid 2017
• Beleidsnotitie Afkoop Sociale Woningbouw (gekoppeld aan Omgevingsvisie)

Resultaten 2025

Met het woonbeleid willen we onze vitale dorpen gehouden. We doen dit door te streven naar een evenwichtig woningaanbod en bevordering van doorstroming. Voor het in stand houden van voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in de dorpen van Midden-Delfland is (betaalbaar) wonen van groot belang.

Woningcorporatie
In 2025 is constructief samengewerkt met de nieuwe fusieorganisatie WoonWest. Samen met de corporatie en de huurdersvereniging zijn nieuwe jaarlijkse prestatieafspraken gemaakt.

Herziening Huisvestingsverordening
Per 1 januari 2024 is een wijziging van Huisvestingwet doorgevoerd. Dit heeft onder andere geleid tot een technische en beleidsarme wijziging van de huisvestingsverordening eind 2024. De huidige verordening loopt tot 1 juli 2027, in 2025 is gestart met de evaluatie van de huidige verordening. In 2026 komt een beleidsarme tussentijdse wijziging waarna naar verwachting per 1 juli 2027 een grote wijziging van de verordening plaats gaat vinden. Hierin wordt de uitwerking van de wet Versterking Regie Volkshuisvesting en daarmee afspraken in de regionale woonzorgvisie verwerkt en wordt de evaluatie van de huidige verordening geïmplementeerd.

Uitvoering Woningbouwprogramma
Ons woningbouwprogramma is vastgelegd in de Regionale Realisatie Agenda (de Woondeal) en door de Provincie Zuid-Holland vastgesteld. In dit programma is de ambitie opgenomen om 474 woningen te realiseren tot en met 2030. Ook zijn nieuwe woningbouwplannen verder voorbereid of gerealiseerd. De bouw van de Maaslandse Zoom en de Woudselaan is gestart in 2025, daarnaast is het bouwrijp maken van Keenenburg V en het plan Casa Molinos in Den Hoorn gestart. De gemeente heeft actief grondbeleid gevoerd en een vrijstaande woning aan de Kasteellaan 30 in Schipluiden aangekocht om 23-28 appartementen voor senioren te realiseren, in december is de ontwikkelvisie, strategisch plan van aanpak en het ruimtelijk kader van De Kroon door de gemeenteraad vastgesteld. De omgevingsvergunning voor Centrum Plan Den Hoorn is afgegeven en de omgevingsvergunning voor Hof van Keenenburg is voorbereid voor vergunning begin 2026.

Naar aanleiding van de motie Geef Wonen de Ruimte is gestart met een verkenning en onderzoek naar woningbouwlocaties na 2030, besluitvorming vindt in 2026 plaats.

Aandacht voor wonen met zorg

De woonvisie beschrijft het ontwikkelen van een woonzorgvisie. In 2025 is gestart met het opstellen van deze lokale visie op wonen, welzijn en zorg. In het project de Kroon wordt ingezet op huisvesting van senioren, zodat doorstroming in de kern Schipluiden op gang komt. In samenwerking met de regio Haaglanden wordt de invoering van de wet Versterking Regie Volkshuisvesting voorbereid door het opstellen van een regionale woonzorgvisie.

Spreidingswet en opvang ontheemden Oekraïne
Voor de uitvoering van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) en de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne is regionale afstemming en samenwerking wenselijk. Met een financiële ondersteuning vanuit het Rijk en provincie vindt dit plaats binnen de regio Haaglanden. In deze samenwerking is het wettelijk verplichte regionale spreidingsplan afgestemd. Meerwaarde van de samenwerking is de uitwisseling van praktische informatie bij de uitvoering van de wetgeving, uitwisselen van informatie op aanvullende beleidsterreinen en de feitelijke bemiddeling bij plaatsing van ontheemden Oekraïne in de regionale opvanglocaties.

In het regionaal Spreidingsplan zijn de taakstellingen per gemeente opgenomen. Voor Midden-Delfland waren dat 133 opvangplekken, waarvan 11 voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen (AMV). Met het COA is voor het AZC Den Hoorn contractueel afgesloten dat de locatie plaats biedt voor maximaal 225 mensen, waarvan 25 AMV. Op 19 december 2024 heeft de minister van Asiel en Migratie het provinciaal verdeelbesluit Zuid-Holland vastgesteld. Hierin is voor Midden-Delfland een taakstelling van 225 opvangplekken opgenomen.

Voor de opvang van ontheemden Oekraïne is de inspanningsverplichting voor Midden-Delfland in 2025 verhoogd van 65 naar 73 opvangplekken omdat meer Oekraïners in Nederland om huisvesting vragen. De locatie Euterpe heeft maximaal 52 opvangplekken en biedt onvoldoende capaciteit voor deze toegenomen inspanningsverplichting. In regionaal verband is het gemeentelijk standpunt dit capaciteitstekort vooralsnog niet in te vullen, ook vanuit de overcapaciteit AZC Den Hoorn en het ontbreken van ambtelijke capaciteit voor het opzetten van een extra project om een aanvullende locatie te realiseren.

Realisatie AZC
In 2025 zijn nagenoeg alle voorbereidende werkzaamheden (conform het raadsbesluit van oktober 2023, de bestuursovereenkomst, de aanvullende werkafspraken en het projectplan) afgerond voor het realiseren van de opvanglocatie voor vluchtelingen in de Harnaschpolder. Hiermee is opening van de locatie in het vroege voorjaar van 2026 mogelijk geworden.

Maximaal benutten subsidiemogelijkheden voor woningbouw
Rijk en provincie bieden subsidiemogelijkheden aan om woningbouwprogrammering te stimuleren. Het gaat hier om bijdragen die een impuls moeten geven aan het versnellen van woningbouw of het bijdragen bij een tekort. In 2025 is voor het AZC gebruik gemaakt van de subsidieregeling Versnelling realisatie asielopvang.

Uitgaven

Overschrijding Bouw- en woningtoezicht (€ 180.381)
Betreft enerzijds een onderschrijding op advieskosten (€ -63.617) en automatiseringskosten (€ -27.542). Anderzijds een overschrijding op inhuur personeel (€ 118.655), ureninzet realisatie AZC (€ 73.872) waar een subsidie tegenover staat (zie inkomsten) en het restant zit voornamelijk in een verschuiving van werkgeverslasten (€ 99.956).

Inkomsten

Overschrijding Bouw- en woningtoezicht (€ 35.736)
De onderschrijding op dit taakveld wordt voornamelijk veroorzaakt door een afname van incidentele bouwleges bij zowel woningbouw als bedrijventerrein (€ -332.064). Hiervan is melding gemaakt in de decemberbrief/raadsbrief. Er zijn SiSa inkomsten (€ 322.000) te ontvangen vanuit de Realisatiestimulans woningbouw (betaalbaar), deze inkomsten verkleinen het verlies op het resultaat van de grondexploitaties. Een geraamde inkomst voor uitgiften gronden in erfpacht is niet gereedgekomen (€ -46.254). Het restant zit voornamelijk in een ontvangen subsidie (€ 80.000) ter dekking van ambtelijke ureninzet ontvangen voor het project 'realisatie AZC' (zie uitgaven).

De gemeente wil een regierol vervullen bij ruimtelijke ontwikkelingen.
Het grondbeleid is ondersteunend aan de beleidsvelden Midden-Delfland® 2025 en Vitale Dorpen in 2025.

Het beschikbaar hebben van gronden, tegen (maatschappelijk) acceptabele kosten, voor de doeleinden van andere programma’s.

Het beleidsveld grondzaken heeft een indirecte relatie met Cittaslow. De grondexploitatie is gericht op het bereiken van voorafgaand geformuleerde doelstellingen vanuit andere beleidsvelden. Daarbij zijn de waarden van Cittaslow uitgangspunt, zoals het betrekken van inwoners, een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte, sociale woningbouw en duurzaam bouwen.

Het volgens planning beschikbaar hebben van gronden voor de doeleinden van andere programma’s, zoals onderwijs en welzijn. De planningen zijn onderdeel van de door het college van B&W vastgestelde projectplannen.

Concrete acties voor 2025

In 2025 vaststellen van de geactualiseerde Nota Grondbeleid. De Toekomstvisie 2050, de Woonvisie 2024-2030 en de actuele woonagenda zijn Input voor de actualisatie, die tevens wordt afgestemd op de opties van de nieuwe Omgevingswet.

Instrumenten

• Nota Grondbeleid;
• Jaarlijkse herziening grondexploitaties, en bijbehorende risicoanalyse en het meerjarenprogramma grondexploitaties (ontwikkeling reserve grondexploitaties).

Resultaten 2025
Het volgens planning beschikbaar hebben van gronden voor de doeleinden van andere programma’s, zoals onderwijs en welzijn. De planningen zijn onderdeel van de door het college van B&W vastgestelde projectplannen.

In het kader van actief grondbeleid is het perceel Kasteellaan 30 te Schipluiden aangekocht ten behoeve van de realisatie van woningbouw. Onder 'toelichting financiële afwijkingen' is per gemeentelijke grondexploitatie een toelichting opgenomen op de activiteiten die in het afgelopen jaar hebben plaatsgevonden.

Instrumenten

• Nota Grondbeleid;
• Jaarlijkse herziening van de grondexploitaties, inclusief de bijbehorende risicoanalyse en het Meerjarenprogramma Grondexploitaties (ontwikkeling van de reserve grondexploitaties).

Met de deelname aan Bedrijvenschap Harnaschpolder wordt onder meer beoogd de werkgelegenheid en de lokale en regionale economie een impuls te geven, een kwalitatieve invulling te geven aan het bedrijventerrein en zorg te dragen voor de beleidsmatige afstemming met de woningbouw in de Harnaschpolder. Verder is de gemeente Midden-Delfland een volwaardig partner bij de ontwikkeling, waarmee een sterke externe oriëntatie vanuit de gemeente Midden-Delfland is gewaarborgd.

Uitgaven en inkomsten

Grondexploitaties

Bij zowel de uitgaven als de inkomsten is de feitelijke uitvoering van grondexploitaties sterk afhankelijk van procedures die doorlopen moeten worden en de momenten waarop kavels grond (kunnen) worden afgenomen. Inhoudelijke wijzigingen in de plannen worden aan de raad voorgelegd middels de jaarlijkse actualisatie van de grondexploitatieberekeningen (grexen). Hierna zijn de grote verschillen ten aanzien van de begroting en realisatie 2025 toegelicht.

Centrumontwikkeling Den Hoorn

• De uitbreiding van de Plus-supermarkt is inmiddels gestart en ook de plannen voor 28 appartementen met parkeerkelder kunnen doorgaan, nu alle vergunningen rond zijn en de voorverkoop is begonnen. Voor de ontwikkeling van de Jumbo-supermarkt met appartementen loopt de vergunningaanvraag nog, terwijl ondertussen afspraken worden geactualiseerd zodat de uitvoering later soepel kan starten. Door de vertraging van de vergunningprocedure is het merendeel van de werkzaamheden doorgeschoven naar 2026. Door deze vertraging zijn de opbrengsten ook naar 2026 doorgeschoven.

Bedrijventerreintjes Hooipolder

• Door het verkennen van de locatie voor tijdelijke woningbouw zijn de kosten in de tijd doorgeschoven. Hierdoor verschuift ook de uitgifte van het kavel naar 2027.

Keenenburg V

• De tender voor Keenenburg V fase 2 is afgerond, waarna de winnende partij is gecontracteerd. In 2025 zijn ook de saneringswerkzaamheden afgerond en is gestart met voorbelasting en bouwrijp maken. Voor beide deelprojecten (Keenenburg V fase 2 is de vergunning verleend. Voor Huisvest de Huisartsen loopt momenteel de vergunningsaanvraag momenteel nog. Medio 2026 zijn beide locaties bouwrijp en aansluitend worden de gronden geleverd aan ontwikkelaars/kopers. Door de aangetroffen PFAS en de daarbij behorende procedure voor sanering is een deel van de kosten voor het bouwrijp maken naar 2026 doorgeschoven, waardoor ook de werkzaamheden voor het woonrijp maken opschuiven.

Kreekzone

• Fasen 1 t/m 3 zijn succesvol afgerond en in 2026 gaan we verder met de uitvoering van fase 4. De planning is één jaar verschoven doordat eerst is onderzocht of de units van De Sterappel konden worden hergebruikt op de locatie Zuidhoornseweg. Dit bleek uiteindelijk niet haalbaar. Door de aanwezigheid van de tijdelijke woningen zijn de kosten voor het bouwrijp maken naar 2026 doorgeschoven en schuiven ook de opbrengsten door.

Ruimte voor Ruimte

• De natuurspeeltuin in Maaslandse Dam fase 2 is begin 2024 aangelegd en wordt verder afgerond met aanvullende maatregelen om de natuurvriendelijke oevers duurzaam te versterken. Voor Maaslandse Dam fase 3 is het woonrijp maken aanbesteed en gepland voor 2026, waarbij ook verbeteringen aan de riolering worden meegenomen. Door de vaststelling van het nieuwe woonprogramma van de Zuidrand schuiven de kosten voor het bouw- en woonrijp maken en het saneren door. Als gevolg hiervan schuiven ook de opbrengsten door.

Woudselaan

• Als gevolg van de ecologische QuickScan wordt aanvullend onderzoek uitgevoerd en worden maatregelen getroffen, waardoor de kosten en de opbrengsten van het deel van de vrije kavels zijn doorgeschoven.

Uitgaven

Storting in de Algemene reserve:

• In de Algemene reserve wordt in 2025 voor het budget 'Beleid 'Dorpenvisies' doorschuiven naar 2026' € 31.862 minder gestort dan begroot. Dit komt doordat de werkelijke lasten hoger zijn dan tijdens de 4e periodieke begrotingswijziging verwacht.

Inkomsten

Onttrekking uit de reserve Grondexploitaties:

• Het verschil wordt voornamelijk verklaard door de onttrekking uit de reserve grondexploitaties. Er is voor € 1.497.360 onttrokken uit de reserve ter dekking van de verlies name grexen 2025. Deze verliezen kunnen vooraf niet begroot worden.