Hierbij ontvangt u de Kadernota 2026-2029. Deze Kadernota geeft u inzicht in de ontwikkelingen en de opgaven waar we voor staan. De Kadernota biedt de gemeenteraad een belangrijk en constructief moment om richting te geven aan de begroting. Het stelt de raad in staat om beleidsmatige en financiële keuzes in samenhang en op tijd te maken.
Daarmee vormt de Kadernota een krachtig fundament onder de Programmabegroting 2026. We stellen deze keuzes voor op basis van een gedeelde koers: de ambities uit het collegewerkprogramma en de Toekomstvisie Midden-Delfland 2050 geven ons richting en houvast. Ze helpen ons focus te houden, ook in een werkelijkheid die ons uitdaagt met grote en serieuze opgaven waarvoor eenvoudige oplossingen ontbreken. Kenmerkend voor deze Kadernota is de financiële opgave die we hebben. Dit kleurt de Kadernota en maakt deze tot een bijzondere.
Grote en serieuze opgaven waar eenvoudige oplossingen voor ontbreken
In de voorliggende kadernota presenteren wij een financieel perspectief dat in de komende jaren somber aandoet. Liever hadden we een makkelijkere boodschap gebracht en een scenario geschetst waarin al onze ambities optimaal tot leven komen. De realiteit is helaas anders. De gemeentelijke middelen zijn beperkt en de kosten stijgen, mede door de druk die landelijke en regionale ontwikkelingen op onze begroting uitoefenen.
De invloed van verschillende maatschappelijke ontwikkelingen op ons gemeentelijk bestuur is daarbij groot. De vergrijzing van de bevolking, klimaatverandering en de decentralisatie van zorgtaken stellen ons voor uitdagingen; de zorg voor een groeiende groep ouderen, de transitie naar een duurzamere samenleving en het bieden van passende ondersteuning aan kwetsbare groepen. Grote en serieuze opgaven waar eenvoudige oplossingen voor ontbreken en die drukken op een toch al krappe begroting.
Dit financiële beeld is niet uniek in Nederland, veel en steeds meer gemeenten hebben moeite om hun begroting structureel rond te krijgen. Het kabinet is uit verschillende hoeken opgeroepen om de voorgenomen bezuiniging op het gemeentefonds terug te draaien en te zorgen voor meer structurele in plaats van incidentele financiering. Toch hebben we ons op dit moment te verhouden tot de werkelijkheid en moeten we met de middelen die er nu zijn de juiste keuzes maken voor Midden-Delfland.
We kiezen ervoor om met de beschikbare middelen onze identiteit te onderstrepen
Hoewel het financieel perspectief uitdagend is, kiezen we ervoor om met de beschikbare middelen onze identiteit te onderstrepen. Door het maken van weloverwogen keuzes kunnen we onze typerende elementen versterken zodat we naast het uitvoeren van onze wettelijke taken ook echt Midden-Delfland kunnen blijven. Dat betekent dat; we de stevige sociale cohesie in stand willen houden, we initiatieven faciliteren die de leefbaarheid vergroten, we ons inzetten voor behoud en versterking van het Bijzonder Provinciaal Landschap en we een scherp oog hebben voor het handhaven van de veiligheid. Maar ook dat we ons blijven inspannen om het woningtekort terug te dringen.
Uiteraard zijn de ambities die de basis vormen van onze gemeentelijke dienstverlening het uitgangspunt. Zo hebben we onverminderd oog voor inwoners en ondernemers en proberen we aan te sluiten bij wat er nodig is. Ook blijven we alert op de veranderende vraag vanuit de samenleving, onze dienstverlening stemmen we hierop af. Gehoord worden en betrokkenheid zijn hiervoor belangrijke pijlers. Hier investeren we in met gesprekken en voorlichting. Vanzelfsprekend hebben we daarbij aandacht voor de voortgang van de door de raad gestelde doelen.
De huidige context maakt dat we ons beperkt voelen en dat we ons bewust zijn van het feit dat we keuzes moeten maken. Dat dit niet altijd makkelijke keuzes zijn, is evident. Toch slaan wij met vertrouwen deze richting in zodat Midden-Delfland ook in de toekomst sociaal, veilig, groen en leefbaar blijft.
Een bijzondere Kadernota met bezuinigingsmaatregelen
Het blijft ons doel om de Begroting 2026 sluitend te maken. Dit vraagt ingrijpende keuzes. Als het niet lukt om de Begroting 2026 sluitend te maken, dan richten we ons op een financieel positief meerjarenperspectief, waarbij de begroting in elk geval in 2029 (reëel) sluitend is. Deze Kadernota is hiertoe de eerste stap. Afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt evenals de gevolgen van de meicirculaire, volgt een extra stap tussen behandeling Kadernota en het gereedmaken van de begroting.
Het afgelopen jaar hebben we gewerkt aan allerlei maatregelen om te komen tot een sluitende begroting. We willen voorkomen dat er keuzes gemaakt worden die niet makkelijk te herstellen zijn en die een lange tijd negatief effect hebben. Dat is echter niet meer realistisch. We nodigen de raad nadrukkelijk uit om als democratisch hart van onze gemeente, vanuit haar waarden en visie, richting te geven aan de keuzes over welke bezuinigingen we wel of niet doorvoeren. Om zo goed mogelijk inzicht te geven in de gevolgen, zijn de maatregelen toegevoegd. Ook ontvangt u het overzicht van maatregelen die we wel hebben overwogen, maar niet aan u voorstellen.
Dit maakt deze Kadernota een uitzondering op het reguliere proces en ook meteen een spannende. De raad heeft een duidelijk oproep gedaan om het debat over bezuinigingen in de openbaarheid te voeren. Dat kan op deze manier tijdens de behandeling van de kadernota en indien nodig ook nog bij de behandeling van de begroting.
Leeswijzer
De Kadernota begint met een algemeen hoofdstuk over belangrijke externe ontwikkelingen. Daarna leest u over het financiële beeld. Hierin staan de kaders die we voorleggen ter goedkeuring en het financieel meerjarenbeeld met uitleg. Informatie over de algemene uitkering leest u hierin ook. De gevolgen van de meicirculaire staan hierin nog niet. Deze zijn ten tijde van het aanbieden van deze Kadernota nog niet bekend.
Het laatste deel van het 'algemeen financieel beeld' bevat alle ontwikkelingen en taken die nu bekend en relevant zijn voor het meerjarenbeeld. De indeling is per programma, zodat de verbinding met de begroting duidelijk is. Ook hier leest u terughoudendheid. De financiële opgave is dusdanig fors dat het ons beperkt in mogelijkheden om ontwikkelingen vorm te geven. Per programma leest u in twee tabellen zowel de autonome mutaties die nu bekend zijn als een weergave van de voorgestelde bezuinigingen bij het programma. De voorgestelde maatregelen met toelichting zijn bijgesloten als bijlage A bij deze nota.
Tot slot
Vitale dorpen, een duurzaam landschap, een menselijke samenleving en een dienstverlenende gemeente; onze ambities uit het collegewerkprogramma blijven onverminderd van kracht. De financiële beperking daagt ons echter wel uit. Dit vereist scherpe keuzes, maar we zijn vastbesloten deze in lijn met onze ambities samen met u als gemeenteraad tot een goed einde te brengen. Tijdens de zomerperiode werken we aan een reëel sluitende begroting op basis van de kaders en uitgangspunten die u ons meegeeft en de keuzes die u maakt in de bezuinigingsopgave.
Met vriendelijke groet,
Het college van burgemeester en wethouders van Midden-Delfland